پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٢٣
«كلمات قبيح» اند . گاهى نيز آهنگ كلام زن و مرد نامحرم ، تحريك كننده است . اين ويژگى ، در آهنگ كلام زنان ، بيشتر وجود دارد . « آهنگ كلام » و « كلام تحريك كننده » ، ممكن است موجبات اغفال زن و مرد را فراهم كنند . در اين جا ، حيا يك عامل نجات بخش است كه مى تواند موجبات ايمنى زن و مرد را در جامعه تأمين كند . بر همين اساس ، امام باقر عليه السلامابوبصير را به خاطر شوخى با زن نامحرم ، توبيخ مى كند و از وى مى خواهد كه ديگر مرتكب اين كار نشود . [١] امام على عليه السلام براى ايمنى از وسوسه هاى شيطان ، از سلام كردن به زنان ، بخصوص زنان جوان ، خوددارى مى كند و تنها پاسخِ سلام آنان را مى دهد . [٢] هم كلام نشدن زن و مرد نامحرم با يكديگر ، نشانه بى احترامى نيست ؛ بلكه يك اقدام پيشگيرانه و ايمنى بخش است كه موجب حفظ حريم نامحرم و حرمت وى مى گردد . چه بسا رسوايى هايى كه از يك كلام ، آغاز شده است . مسئله آهنگ كلام نيز همين گونه است . تأثير آهنگ كلام در تحريك جنسى ، دو طرفه است ؛ امّا تحريك كنندگى آهنگ سخن زنان ، بيش از مردان است . موسيقى هاى حرام ، بخصوص همراه با خوانندگى زنان ، در اين گروه قرار مى گيرند . در اين موسيقى ها ، هم جملاتْ تحريك كننده اند و هم آهنگ كلام . اين گونه سخن گفتن ، طمع جنسى مردان را برمى انگيزد و مى تواند مرزهاى خصوصى زن را تهديد كرده ، امنيت وى را به خطر اندازد . اين نيز نابه هنجارى ديگرى در قلمرو صوت است . وجود حيا مى تواند اين قبيح را نيز از ساحت صوت ، دور كند . يك زنِ باحيا از نرم سخن گفتن و شيرين زبانى با نامحرم مى پرهيزد . توصيه قرآن كريم كه مى فرمايد زنان به گونه اى سخن نگويند كه طمع مردان هوسباز را تحريك كند ، [٣] در همين راستا ، قابل تحليل است . يك
[١] الخرائج والجرائح ، ج ٢ ، ص ٥٩٤ ؛ بحار الأنوار ، ج ٤٦ ، ص ٢٤٧ .[٢] ر . ك : الكافي ، ج ٢ ، ص ٦٤٨ و ج ٥ ، ص ٥٣٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٤٠ ، ص ٣٣٥ .[٣] «لاَ تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِى فِى قَلْبِهِى مَرَضٌ ؛ به نرمى و نازكى سخن نگويند كه بيمار دلان در آن طمع كنند» . (احزاب ، آيه ٣٢)