پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٣٢

زن ، كمترين ديد را دارد و ايوان اتاق ، كمتر از حياط و حياط ، كمتر از مسجدى كه بيرون منزل است و به همين ترتيب ، فضيلت ها نيز كاهش مى يابند . البته صِرف درون خانه بودن نيز شايد هميشه تأمين كننده حيا نباشد . گاهى خانه ها به گونه اى ساخته مى شوند كه درون آنها از بيرون پيداست [١] و گاهى ممكن است زنان ، در موقعيت هايى از خانه قرار بگيرند كه از بيرون ديده شوند ، مثل قرار گرفتن پشت پنجره ها ، يا ايستادن در بالكن طبقه هاى بالا و يا رفتن روى بام خانه . اينها نيز تأمين كننده هدف حيا نيست و لذا رسول خدا سفارش كرده كه اتاق دختران و زنان را در طبقه هاى بالاى خانه ـ كه ممكن است بيشتر در معرض ديد باشندـ ، قرار ندهيد . [٢] بنا بر اين ، شيوه اوّل ، استفاده از خانه به عنوان دژى در برابر ديد نامحرم است . اين كار ، بخش مهمّى از فضاى بصرى جامعه را پاك نگه مى دارد ؛ امّا به هر حال ، زنان نيز از خانه خارج مى شوند . در اين گونه موارد ، چگونه مى توان فضاى بصرى جامعه را از زشتى و نابه هنجارى ، پاك نگه داشت ؟ و به طور مشخّص ، اقتضاى حيا در اين موضوع چيست ؟ شيوه اوّل ، مبتنى بر «كاهش حضور» بود و شيوه هايى كه در موقعيت حضور به كار گرفته مى شوند ، مبتنى بر «كاهش تحريك» و به «حدّاقل رساندن نگاه نامحرم» است . به بيان ديگر ، شيوه نخست ، «پرهيز از خروج بى دليل» بود و اين شيوه ، مبتنى بر «خروج پاك» است . بر همين اساس ، اوّلين اقدام در جلوگيرى از آلودگى بصرى شهر حيا ، استفاده از حجاب و پوشش مناسب است . حجاب ، زيبايى هايى را كه ممكن است وسوسه انگيز و تحريك كننده باشند ، مى پوشانَد . وقتى زنان مسلمان ، مورد آزار و اذيت هوسبازان قرار گرفتند و عفّت