پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٠٦

٢ . ناتوانى پنهان

گفتيم كه ضعف و ناتوانى انسان ، گاهى عريانْ نمايان مى شود و گاهى پنهان ، و گفتيم كه نقاب ضعف ، تكبّر و غرور انسان است . تكبّر ، يك شيوه دفاعى براى تحت الشعاع قرار دادن ضعف و ناتوانى است . در اين حالت ، ارزيابى فرد از نيك و بد ، و زشت و زيبا ، تغيير مى كند و امورى را براى خود به عنوان هويت و حرمت ، تعريف مى كند كه در واقع ، چنين كاركردى ندارند . اين امر ، سبب مى شود كه فرد متكبّر ، شأنى فراتر از آنچه حقيقتا دارد ، براى خود ، قائل شود و بر همين اساس ، برخى كارها را براى خود ، ننگ دانسته ، از انجام دادن آنها شرم كند و برخى امور را شايسته مقام و منزلت خود بداند و انجام نشدن آنها را نشانه حرمت شكنى و بى احترامى ارزيابى كند . در اين جا ، به نمونه هايى از رفتارهاى اين گروه ، اشاره مى گردد : ١ . يكى از مسائل قابل بررسى ، رابطه ميان كم رويى و دانش آموزى است . ميان كم رويى و دانش ، رابطه معكوس وجود دارد . فرد كم رو ، بهره چندانى از دانش نخواهد بُرد [١] و كسى كه كم رو نباشد ، مى تواند بهره هاى فراوانى از درياى دانش كسب كند . دانش ، يكى از ارزش هايى است كه بسيار مورد توجّه اسلام قرار گرفته است . [٢] يكى از موانع دستيابى به اين ارزش ، كم رويى ناشى از تكبّر است . كم رويى سبب مى گردد كه فرد در پىِ كسب دانش برنيايد و پاسخ پرسش هاى خود را نيابد و از دنياى دانش ، بهره اى نبرد . به همين جهت ، امام صادق عليه السلامفرموده است :

.مَن رَقَّ وَجهُهُ رَقَّ عِلمُهُ . [٣]

.هر كه كم رو باشد ، دانش او اندك مى شود .