پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٩٧
در اين جا حضرت ، اندكىِ دانش خود را نسبت به جهل ديگران ، اندكىِ گذشت خود را نسبت به خطاى ديگران ، و اندكىِ جود خود را نسبت به درخواست ديگران ، زشت مى شمارد . گاهى دامنه دانش انسان به گستره پرسش فرد مقابل نيست و لذا توان پاسخگويى به وى را ندارد ، و گاهى دامنه گذشت انسان به اندازه خطاى فرد مقابل نيست و لذا توان عفو كردن او را ندارد ، و گاهى دامنه بخشش انسان به اندازه نياز فرد مقابل نيست و لذا توان برآوردن خواسته وى را ندارد . اگر گستره دانش فرد ، كمتر از گستره پرسش فرد مقابل باشد و اگر گستره گذشت فرد ، كمتر از خطاى فرد مقابل باشد و اگر گستره جود انسان ، كمتر از نياز فرد مقابل باشد ، چنين وضعيتى براى شخصيت بلند مرتبه اى همچون على عليه السلامزشت شمرده مى شود و از آن ، شرم مى كند . همچنين گاهى ممكن است خود فرد ، كارى را انجام نداده باشد ، امّا زشتكارى ديگران ، وى را شرمنده سازد . مثلاً بى حيايى برخى انسان ها گاهى به حدّى مى رسد كه فرشتگان را شرمنده مى سازد . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد :
.هيچ بنده اى نيست ، مگر آن كه چهل پرده دارد تا اين كه چهل گناه كبيره انجام دهد . وقتى چهل گناه كبيره انجام داد ، تمام چهل پوشش وى برگرفته مى شود . در اين هنگام ، خداوند به فرشتگان وحى مى كند كه با بال هاى خود ، بنده مرا بپوشانيد و ملائكه نيز او را با بال هاى خود ، مى پوشانند ؛ ولى او هيچ عمل زشتى را فروگذار نمى كند تا جايى كه به واسطه كارهاى زشتش خود را شايسته مدح و ستايش مردم مى داند . در اين جا فرشتگان به خداوند مى گويند : پروردگارا ! اين بنده توست ، از انجام دادن هيچ كارى فروگذار نكرده و ما از آنچه او انجام مى دهد ، به شدّت شرمگين هستيم . [١]
در اين روايت ، نكات جالبى وجود دارد : اوّل اين كه همراه هر انسان ،
[١] الكافى ، ج ٢ ، ص ٢٧٩ ؛ علل الشرائع ، ص ٥٢٢ ، ح ١ ؛ الاختصاص ، ص ٢٢٠ .