پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٩١
فصل پنجم : مراتب حيا
در اين بخش به بررسى مراتب حيا مى پردازيم و آن را در دو بحث كلّى مطرح مى كنيم : مراتب حيا از جهت ناظر ، و مراتب حيا از جهت فعل قبيح .
بحث اوّل
مراد از مراتب حيا در اين بحث ، بررسى اقسام پنج گانه تقسيم سوم حيا در فرايند رشد است . حيا ، در تقسيم سوم (بر اساس انواع ناظرها) ، به پنج قسم تقسيم شد . اكنون مى خواهيم اين اقسام پنج گانه را در مراحل تحوّل و رشد انسان ، پيگيرى كنيم و ببينيم آيا ميان مراحل رشد انسان با اين اقسام پنج گانه رابطه اى وجود دارد ؟ آيا مى توان گفت كسب برخى از مراتب حيا ، بدون طى كردن مراحل رشد ، ممكن نيست ؟ به نظر مى رسد مراتب حيا با مراحل رشد ، رابطه دارند . بدين معنا كه مراتب بالاى حيا را نمى توان با مراحل پايين رشد به دست آورد . دليل اين امر نيز روشن است . ناظرها متفاوت بوده ، همه در يك سطح نيستند . ازاين رو ، درك حضور آنان نيز يكسان نيست . درك ناظرهايى مثل خداوند ، فرشتگان ، معصومان و حتى «خود» فرد ، درجه بالاترى از رشد را نياز دارد و ناظرى مثل مردم ، با درجه پايين ترى از رشد هم قابل درك خواهد بود . به همين جهت ، هر مرتبه اى از مراتب حيا ، رشد خاصّى را مى طلبد . اين بحث به ما كمك مى كند كه بدانيم هر