بدون ترس و طمع ، تبديل مى كند . حيا در زمره مهاركننده ها و تنظيم كننده هاست و آنچه آن را برجسته تر از ديگر كنترل كننده ها مى سازد ، اين است كه اين كنترل و تنظيم خود ، نه بر پايه ترس است و نه بر پايه طمع . گاهى انسان بر اساس ترس عمل مى كند و رفتار خود را طورى تنظيم مى كند كه از منبع تهديد ، دور شود . در اين فرض ، خطرى در آينده وجود دارد كه تحت شرايطى ممكن است به فرد ، اصابت كند و او را نابود سازد . نگرانى از اصابت اين خطر ، موجب برانگيختگى ترس مى شود [١] و كسى كه از چيزى بترسد ، از آن فرار مى كند . [٢] بنا بر اين ، فرد ممكن است با توجّه به تهديدات آينده بترسد و موضعى اتّخاذ كند و رفتارى را در پيش گيرد تا خود را از منبع تهديد ، دور سازد . بنا بر اين ، ترس به انسان كمك مى كند تا خود را مهار و رفتار خود را طبق قانون ، تنظيم كند . صحبت از جهنّم ، عذاب قبر ، قيامت و كيفر گناه ، همه در همين راستا قرار مى گيرند . و همچنين گاهى ممكن است كه طمع ، مبناى عمل انسان قرار گيرد . در اين حالت ، فرد سعى مى كند براى به دست آوردن پاداش هاى وعده داده شده ، روش و منش خود را طبق قانون تنظيم كند . وعده پاداش ، طمع برخى را برمى انگيزد و هر كس به چيزى دل ببندد ، به سوى آن روان مى شود [٣] و به گونه اى عمل مى كند كه پاداش مورد نظر را به چنگ آورد . بنا بر اين ، طمع ، عامل ديگرى است كه به انسان كمك مى كند تا رفتار خود را تنظيم و نفس خود را مهار نمايد . به همين جهت ، در فرهنگ اديان ، صحبت از بهشت و پاداش هاى الهى و ويژگى هاى

[١] امام على عليه السلام مى فرمايد : «الخوف مجاهدة الأمر المخوف قبل وقوعه ؛ ترس ، درگير شدن با موضوع ترس ، پيش از وقوع آن است» . (شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج ٢٠ ، ص ٢٨٥ ، ح ٢٦٧)[٢] امام على عليه السلاممى فرمايد : «من خاف شيئا هرب منه ؛ هر كس از چيزى بترسد از آن دورى مى كند» . (بحارالأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٥١ همچنين ، ر . ك : الكافى ، ج ٢ ، ص ٦٨ ؛ تحف العقول ، ص ٣٦٢)[٣] امام على عليه السلام فرموده است : «من رجا شيئا طلبه ؛ هر كس به چيزى اميد داشته باشد ، آن را طلب مى كند» . (الكافى ، ج ٢ ، ص ٦٨ ؛ تحف العقول ، ص ٣٦٢)