در اين جا صحبت از توصيه كردن نيست ، بلكه فقط صِرف توجّه دادن است ؛ زيرا كسى كه توجّه به اين نظارت پيدا كند ، رفتار خود را اصلاح مى كند . همچنين ، وقتى اولياى دين مى خواهند حياى از فرشتگان را بر انگيزند ، نخست ، مردم را به حضور و نظارت آنان توجّه مى دهند ، سپس دعوت به حيا كردن از آنان مى كنند . امام صادق عليه السلاممى فرمايد :

.وَاعلَم أنَّ مَعَكَ مَلَكا كَريما مُوَكَّلاً بِكَ يَحفَظُ عَلَيكَ ما تَفعَلُ ، ويَطَّلِعُ عَلى سِرِّكَ الَّذي تُخفيهِ مِن النّاسِ ، فَاستَحيِ . [٢]

.بدان كه همراه تو فرشته بزرگوارى است كه بر تو گماشته شده و آنچه را انجام مى دهى ، ثبت مى كند و حتّى بر اسرارى كه از مردم پنهان مى سازى ، آگاه است . پس حيا كن .

رسول خدا ، نخست مى فرمايد كه همراه شما فرشتگانى هستند كه از شما جدا نمى شوند . آن گاه مى فرمايد : «پس ، از آنان حيا كنيد» . [٣]

تكريم ناظر

مسئله ديگر اين كه براى برانگيختگى حيا ، گذشته از لزوم «وجود ناظر» و گذشته از لزوم «درك نظارت» ، نكته سومى كه لازم است ، محترم بودن ناظر است . اگر ناظرى وجود داشته باشد ، ولى داراى ارزش و احترامى نزد فرد نباشد ، حتّى اگر علم به حضور وى داشته باشد ، از او حيا نمى كند ؛ چون تكريم و احترام او را لازم نمى داند و بى حرمتى نسبت به او را روا مى دارد . حرمت داشتن ناظر ، لازمه حياى از اوست و هر چه درجه حرمت و احترام ناظر بالاتر

[١] همان .[٢] تفسير العياشى ، ج ٢ ، ص ١٦٣ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧١ ، ص ١٨٤ .[٣] سنن الترمذى ، ج ٥ ، ص ١١٢ (ح ٢٨٠٠) .