پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٥٢

.لايَستَحيي مِنَ اللّه ِ ولا يَذكُرُهُ . [١]

.نه از خدا شرم مى كند و نه او را ياد مى كند .

٢ . تكرار

فرد باحيا نسبت به تكرار قبيح ، حسّاس است و تجربه متعدّد فعل قبيح ، مى تواند به بى حيايى منجر شود . ممكن است فرد باحيا ، به جهت غفلت يا لغزش ، مرتكب فعل قبيح شود . گرچه در مرتبه اوّل ، اين كار همراه با شرمندگى و سرافكندگى خواهد بود ، امّا اگر تكرار گردد ، سبب از ميان رفتن قبح آن كار مى گردد و هنگامى كه قبح عملى از ميان برود ، دليلى براى شرم ، وجود ندارد . به همين جهت ، على عليه السلام مى فرمايد :

.قَد كَثُرَ القَبيحُ حَتّى قَلَّ الحَياءُ مِنهُ . [٢]

.به تحقيق قبيح ، افزايش يافت تا آن جا كه حيا كردن از آن كاهش يافت .

.همچنين در سخن ديگرى مى فرمايد : مَن كَثُرَ خَطاءُهُ قَلَّ حَياءُهُ . [٣]

.خطاكارىِ هركس زياد شود ، حياى او كاهش مى يابد .

جالبْ اين كه ايشان ، علّت افزايش خطا را نيز در پُرحرفى دانسته است . پُرحرفى ، منجر به افزايش اشتباه مى شود و افزايش اشتباه ، منجر به كاهش حيا :

.مَن كَثُرَ كَلامُهُ ، كَثُرَ خَطَؤُهُ . [٤]

.هر كس زياد حرف بزند ، زياد اشتباه مى كند .

به هر جهت ، تجربه كار قبيح ، مى تواند حيا را كاهش دهد . كار قبيح ، تا وقتى