پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٤٧
. كه كسى شبْ هنگام ، كارى انجام دهد ، سپس صبح كند و در حالى كه خداوند ، آن را پوشانده ، [به دوستش ]مى گويد : «اى فلانى ! شب گذشته ، فلان كار و فلان كار را انجام دادم» . او شب را گذراند ، در حالى كه پروردگارش او را پوشانده بود ، و صبح كرد و خود ، پوشش خدا را برچيد .
بنا بر اين ، گاهى كار خطا آشكارا انجام مى شود و گاهى پنهانى ؛ و آن گاه كه پنهانى است ، گاهى فرد ، خود به افشاى آن مى پردازد . در هر حال ، فرد يا پرده نمى اندازد و يا پرده موجود را به وسيله گزارش كردن مى دَرَد . [١] چنين حالتى ، ويژه افراد بى حيا و از زشت ترينِ كارهاست . [٢]
٩ . افتخار كردن
ويژگى ديگر افراد بى حيا ، افتخار كردن به انجام دادن كار خطاست . افراد باحيا ، اگر هم مرتكب خطا شوند ، آن را مايه افتخار نمى دانند و لذا سعى در پنهان سازى و يا انكار آن خواهند كرد . كسانى كه به خطاكارى خود ، افتخار مى كنند ، نه تنها شرم نكرده اند ، بلكه در نهايت وقاحت به سر مى برند . چيزى مايه افتخار است كه ارزش به شمار آيد . امّا چيزى كه قبيح است ، چگونه مى تواند مايه افتخار باشد ؟ بنا بر اين ، كسى كه آنچه را مايه ننگ است ، مايه افتخار بداند ، نشانه نهايت بى شرمى اوست . به بيان ديگر ، انجام دادن كار قبيح ، يك چيز است و افتخار كردن به آن ، چيز ديگر . ممكن است كسى مرتكب فعل قبيحى شود ، امّا به آن افتخار نكند . كار اين شخص ، نادرست است ؛ ولى بدتر از آن ، اين است كه
[١] در روايت آمده است : «قال رسول اللّه : إن اللّه ليستر العبد من الذنب ما لم يخرقه . قالوا : وكيف يخرقه يا رسول اللّه ؟ قال : يحدّث به الناس ؛ خداوند ، بنده را از گناه مى پوشاند تا وقتى كه خود ، آن را پاره نكند . گفتند : چگونه آن را پاره مى كند ، اى رسول خدا ؟ فرمود : براى مردم ، بيان مى كند»/ ( التمهيد ، ابن عبد البرّ ، ج ٥ ، ص ٣٣٨ )[٢] امام على عليه السلام مى فرمايد : «إيّاك والمجاهرة بالفجور ؛ فإنها من أشد المآثم ؛ بپرهيز از تجاهر به گناه ؛ چرا كه اين كار ، از شديدترينْ گناهان است» . (غررالحكم ودررالكلم ، ح ٢٦٧٧)