فرد باحيا از اين كه در حال ارتكاب فعل قبيح ديده شود ، متأثّر مى شود ؛ امّا فرد بى حيا ، هيچ گونه تأثّرى پيدا نمى كند و از اين كه در آن حال ديده شود ، ناخشنود نمى گردد . گاه ممكن است كسى در خلوت به گناهى مشغول باشد و از اين كار ، ناخرسند نبوده ، از نظر روانى هيچ احساس ناخوشايندى نداشته باشد . همين شخص ، اگر بداند كه در منظر ديگران بوده است ، ممكن است با حالت انقباض (گرفتگى) و انكسار (آسيب پذيرى) روانى رو به رو شود . به بيان ديگر ، شخص باحيا ، نسبت به نظارت و حضور ديگران ، حسّاس است ؛ امّا شخص بى حيا نسبت به نظارت ديگران ، به هيچ عنوان حسّاس نيست و از اين كه در حال انجام دادن رفتارى زشت ديده شود ، ناراحت و نگران نمى شود . چنين افرادى ، هيچ اهمّيت نمى دهند كه در حضور ديگران ، چه مى گويند و يا ديگران ، چه قضاوتى درباره آنان دارند . به همين جهت ، در احاديث ، از اين گونه افراد با تعابير : «باكى ندارد كه مردم ، او را در حال انجام دادن كار زشت ببينند» ، [١] «باكى ندارد كه

[١] امام على عليه السلام : مى فرمايد : «قيل للعبد الصالح لقمان : ... أى الناس أشر ؟ قال : الّذى لايبالى أن يراه الناس مسيئا ؛ از بنده صالح خدا لقمان پرسيده شد : ... بدترينِ مردم كيست ؟ گفت : كسى كه باكى ندارد مردم او را در حال انجام دادن كارى زشتى مشاهده كنند» . (قصص الأنبياء ، ص ١٩٧ ، ح ٢٤٨ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٣ ، ص ٤٢ . همچنين ، ر .ك : غررالحكم ودررالكلم ، ح ٥٧٠٢)[٢] رسول خدا مى فرمايد : «إن اللّه حرّم الجنة على كلّ فحاش بذى ء قليل الحياء ، لايبالى ما قال ولا ما قيل فيه ؛ خداوند ، بهشت را بر هر ناسزاگوىِ بد دهانِ كم حيا حرام كرده است ؛ كسى كه باكى ندارد كه چه مى گويد و چه درباره اش مى گويند» . (الكافى ، ج ٢ ، ص ٣٢٣ ؛ تحف العقول ، ص٤٤)[٣] ر .ك : الفردوس ، ج ٣ ، ص ٦٢٣ (ح ٥٩٤٧) ؛ المعجم الكبير ، ج ٧ ، ص ٣٧٦ ؛ اُسد الغابة ، ج ٣ ، ص ٦ .[٤] ر .ك : مستدرك الوسائل ، ج ١٨ ، ص ٨٩ ؛ مجمع الزوائد ، ج ١٠ ، ص ٢٨٤ ؛ المعجم الكبير ، ج ٧ ، ص ٣١٥ ؛ الإصابة ، ج ٣ ، ص ٢٩٦ .