پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٠٢

نيز با مشكل رو به رو مى شوند . آنان در چنين مواقعى ، ممكن است بدون رو به رو شدن با صاحبان عزا و به گونه اى كه ديده نشوند و در معرض ديدِ آنان قرار نگيرند ، خود را به تابوت رسانده ، در حمل آن ، كمك كنند . براى چنين افرادى ، روبه رو شدن با بازماندگان و تسليت گفتن به آنان ، كار دشوارى است . حضرت على عليه السلام ، در دومين مورد از كارهاى افراد ناتوان و كم رو ، به همين مسئله اشاره كرده و فرموده است : ... و اين كه كسى با جنازه اى مواجه شود و بر بازماندگان آن ، سلام ندهد و گوشه تابوت را بگيرد . {-٢-}

در اين جا به خوبى روشن است كه سلام نكردن به صاحبان عزا و برقرار نكردن ارتباط كلامى ، نشانه ضعف و كم رويى است . معمولاً فضاى چنين مراسمى سنگين تر از موارد ديگر است و به همين جهت ، افراد كم رو ، توان برقرارى ارتباط در چنين مواقعى را ندارند . شايد در شرايط عادى ، اين فرد بتواند با كسى كه هم اكنون صاحب عزاست ، به راحتى ارتباط برقرار كند ؛ امّا در اين شرايط ، براى او دشوار است . سختى كار ، هم به فضاى متفاوتى كه عزا و تشييع جنازه به وجود مى آورد ، مربوط مى شود ، و هم به جمعيتى كه در مراسم ، حضور دارند . خودِ جمعيت ، فشار روانى بيشترى را بر اين افراد ، تحميل مى كند . اگر صاحب عزا تنها باشد ، شايد اين گونه افراد ، راحت تر بتوانند با او رابطه برقرار سازند . بخش ديگرى از دشوارى ، شايد به دليل نداشتن مهارت در تسليت گفتن باشد . تسليت گويى در چنين موقعيت هايى ، خود ، نيازمند داشتن يك مهارت است . اين كه چه بگويد و چگونه بگويد ، مسئله اى است كه ذهن افراد كم رو را به شدّت ، مشغول مى سازد . محاوره هاى روزانه ، به دليل تكرار آن ، كمتر دشوار