پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٣٩
مردان باغيرت ، مراقب وضعيت خانواده اند و از رفتارى كه مخالف شئون اخلاقى خانواده باشد ، جلوگيرى مى كنند . مسئله اجازه گرفتن زن از مرد به هنگام خروج از منزل ، در همين راستا قابل تحليل است . مرد ، بيشتر و بهتر مى تواند احساس مردها را درك كند و ممكن است بهتر از زن بتواند تشخيص دهد كه چه وضعيتى ممكن است تحريك كننده و وسوسه برانگيز باشد . زنان با استفاده از اين امتياز مى توانند وضعيت خود را به گونه اى سامان دهند كه تحريك آميز نباشد . از ديدگاه حضرت على عليه السلاماختلاط زن و مرد در خيابان و ايجاد صحنه هاى منافى با حيا ، به دليل كوتاهى مردان در انجام دادن اين وظيفه است . وقتى به ايشان گزارش رسيد كه در منطقه عراق ، زنان در راه ها با مردان برخورد مى كنند ، رو در رو مى شوند و حتّى به يكديگر تنه مى زنند ، مردان را خطاب قرار داد و آنان را به خاطر بى غيرتى شان سرزنش كرد و فرمود : «آيا شرم نمى كنيد ؟» . [١] وجود چنين پديده اى ، نشانه بى غيرتى مرد و مايه شرمسارى است . در شهر حيا ، غيرت و حياى مردان كمك مى كند تا چنين صحنه هاى زشتى به وجود نيايند . همچنين اگر در برخى رواياتْ توصيه شده كه اگر لباس هاى شيك ، جذّاب و زيبا ، سبب خودنمايى زنان در برابر نامحرم مى شود ، از خريد آنها خوددارى كنيد ، [٢] در حقيقت ، بر مسئله مسئوليت داشتن مردان در جلوگيرى از
[١] «يا أهل العراق ! نبئت أن نسائكم يدافعن الرجال فى الطريق . أما تستحيون ؟ ؛ اى اهل عراق ! با خبر شدم كه زنان شما در راه ها مزاحم مردان مى شوند ! آيا شرم نمى كنيد ؟» (الكافى ، ج ٥ ، ص ٥٣٧ ، ح ٦ ؛ مشكاة الأنوار ، ص ٤١٧) . در روايت ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده كه على عليه السلامفرمود : يا أهل العراق ! نبئت أن نسائكم يوافقن الرجال فى الطريق . أما تستحيون ؟! وقال : لعن اللّه من لايَغار ؛ اى اهل عراق ! با خبر شدم كه زنان شما در راه ها همدوش مردان مى شوند ! آيا شرم نمى كنيد ؟ و فرمود : نفرين خدا بر كسى كه غيرت ندارد !» (المحاسن ، ج ١ ، ص ١١٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٩ ، ص ١١٥)[٢] ر .ك : كنز العمال ، ج ١٦ ، ص ٣٧٢ ، ح ٤٤٩٥٢ ؛ الجامع الصغير ، ج ١ ، ص ١٥١ ؛ المعجم الأوسط ، ج ٨ ، ص ١٦٥ ؛ مجمع الزوائد و منبع الفوائد ، ج ٥ ، ص ١٣٨ ؛ مستدرك الوسائل ، ج ١٤ ، ص ١٨٢ و ٢٦٠ ؛ النوادر ، راوندى ، ص ١٧٩ ؛ بحار الأنوار ، ج ١٠٣ ، ص ٢٥٠ .