همسرانش [١] و گاه نيز يكى از يارانش . [٢] گاهى نيز ايشان درون اتاق ، استحمام مى كرد [٣] و به مردم هم توصيه مى كرد كه حدّاقل ، پشت ديوارى قرار بگيرند [٤] و اگر چنين امكانى وجود نداشت ، دستِ كم ، خطّى دور خود بكشند . [٥] توصيه به اين خط كشيدن ، از جنبه تأثير روانى آن بوده و اين ، همه كارى بوده كه در آن زمان مى توانسته اند انجام دهند ؛ چرا كه اين كار به اندازه خود ، مانع ريخته شدن حُجب و حيا مى شود . [٦] استتار به وسيله آب ، نمونه ديگر است . حضرت موسى عليه السلام تا بدنش در آب فرو نمى رفت ، لباس خود را از تن بيرون نمى آورد . [٧] مرسوم است كه همه پيش از ورود به آب ، لباس هاى خود را بيرون مى آورند ؛ امّا راه بهتر آن است كه پس از پوشيده شدن بدن به وسيله آب ، لباس ها از تن بيرون آورده شوند . راه ديگر ، انتخاب جاى خلوت براى انجام دادن كارهايى است كه نياز به برهنه شدن دارد . بنى اسرائيل به صورت گروهى درون آب مى رفتند و حضرت موسى عليه السلامبه تنهايى . [٨] راه ديگر ، فاصله گرفتن از مردم و دور شدن از جمع است . نقل شده كه رسول خدا ، هنگام قضاى حاجت ، به اندازه اى از مردم فاصله مى گرفت كه ديده نمى شد . [٩] لذا هيچ گاه حضرت در اين حالت ، ديده نشد . [١٠] درباره حضرت على عليه السلامنيز همين مطلب نقل شده است . [١١] همچنين رسول خدا به مردم

[١] ر . ك : همان جا .[٢] ر . ك : مجمع الزوائد و منبع الفوائد ، ج ١ ، ص ٢٦٩ .[٣] ر . ك : همان جا .[٤] كنزالعمّال ، ح ٢٧٤٦٢ .[٥] ر . ك : مجمع الزوائد و منبع الفوائد ، ج ١ ، ص ٢٦٩ .[٦] اين موضوع را مى توان از ديدگاه روان شناختى مورد بررسى هاى تجربى قرار داد .[٧] ر . ك : مجمع الزوائد و منبع الفوائد ، ج ١ ، ص ٢٦٩ .[٨] ر . ك : صحيح البخارى ، ج ١ ، ص ٧٤ ؛ مسند أحمد ، ج ٣ ، ص ١٩٣ (ح ٨١٧٩) .[٩] ر. ك : مستدرك الوسائل ، ج ١ ، ص ٢٤٩.[١٠] ر . ك : وسائل الشيعة (طبع مؤسسة آل البيت) ، ج ١ ، ص ٣٠٥ .[١١] ر . ك : همان ، ص ٣٠٦ .