پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٨٢
پديده بى مُبالاتى در پوشش ، اختصاص به استحمام نداشته است ؛ بلكه مردم عصر جاهلى به طور كلّى به پوشيدگى تن ، اهمّيتى نمى دادند و رسول خدا ، مردم را در اين زمينه راهنمايى مى كرد . براى نمونه ، آن حضرت ، پس از ورود به مدينه ، شروع به ساختن مسجد كرد و مسلمانان نيز به ايشان كمك مى نمودند . هنگام حمل سنگ هاى سنگين ، پوششى كه برخى بر كمر بسته بودند ، مى افتاد و آنان اهمّيتى نمى دادند . در يكى از موارد ياد شده ، رسول خدا به شخصى فرمود :
.خُذ عَلَيكَ ثَوبَكَ ولا تَمشوا عُراةً . [١]
.لباست را بپوش و عريان راه نرو .
همچنين ، شخصى به نام جَرهَد مى گويد كه روزى نشسته بودم و لباسم كنار رفته بود و ران پايم پيدا شده بود . در اين هنگام ، رسول خدا كه از آن جا عبور مى كرد ، به من فرمود :
.غَطِّ فَخِذَكَ ؛ فَإِنَّ الفَخِذَ عَورَةٌ . [٢]
.ران خود را بپوشان ، كه جزو عورت است .
اين كلام حضرت به مسئله مهم محدوده عورت اشاره دارد . عورت ، يعنى آنچه آشكار شدنش قبيح است و بايد پوشيده باشد . معناى اصلى عورت ، يعنى چشمى كه بينايى خود را از دست داده است . [٣] سپس اين واژه در مورد چيزهايى به كار رفته است كه نبايد ديده شوند و آشكار شدن و ديده شدن آنها زشت به شمار مى رود . به عبارت ديگر ، آنچه را نبايد ديده شود و ديده شدن آن قبيح است ، عورت مى گويند . در اين جاست كه عورت با حيا ارتباط پيدا مى كند ؛ زيرا هر چيزى كه آشكار شدن آن مايه شرم باشد ، عورت ناميده شده است . [٤] مردم ،
[١] سنن أبى داوود ، ج ٢ ، ص ٢٥١ (ح ٤٠١٦) ؛ الجامع الصغير ، ج ١ ، ص ٥٩٩ (ح ٣٨٨٧) ؛ كنزالعمّال ، ج ٧ ، ص ٣٣ (ح ١٩١١٢) .[٢] مسند أحمد ، ج ١ ، ص ٥٩١ ، (ح ٢٤٩٣) ؛ المصنف ، عبدالرزاق ، ج ١١ ، ص ٢٧ (ح ١٩٨٠٨) .[٣] ر . ك : معجم مقاييس اللغة ، ج ٤ ، ص ١٨٤ ـ ١٨٥ .[٤] لسان العرب ، ج ٤ ، ص ٦١٧ .