پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٧٥
.اگر خوش اخلاقى ، انسانى بود كه ميان مردم راه مى رفت ، بدون ترديد ، انسانى شايسته مى بود .
.و درباره بداخلاقى فرموده است : لَو كانَ سوءُ الخُلُقِ رَجُلاً يَمشي فِي النّاسِ ، لَكانَ رَجُلَ سَوءٍ . [١]
.اگر بداخلاقى ، انسانى بود كه در ميان مردم راه مى رفت ، بدون ترديد ، انسان بدى بود .
.همچنين امام على عليه السلام درباره صبر مى فرمايد لَو كانَ الصَّبرُ رَجُلاً ، لَكانَ رَجُلاً صالِحا . [٢]
.اگر صبر ، انسان مى بود ، بدون ترديد ، انسان شايسته اى بود .
.رسول خدا ، تصوير ذهنى صبر را «انسان با كرامت» دان لَو كانَ الصَّبرُ رَجُلاً ، لَكانَ رَجُلاً كَريما . [٣]
.اگر صبر ، انسان مى بود ، بدون ترديد ، انسان بزرگوارى بود .
.همچنين ايشان درباره عُجْب و خودشيفتگى مى فرمايد : لَو كانَ العُجبُ رَجُلاً ، كانَ رَجُلَ سَوءٍ . [٤]
.اگر خودْشيفتگى انسان مى بود ، بدون ترديد ، انسان بدى بود .
به خوبى روشن است كه تصوير ذهنى ما از مفاهيم ارزشى و ضد ارزشى ، چه قدر با هم تفاوت دارد . البته تصوير ذهنى از يك صفت ، در دو فرد نيز مى تواند متفاوت باشد . اين تفاوت ، بسته به ميزان برخوردارى فرد از آن صفت است . مثلاً تصوير ذهنى ما از خوش اخلاقى پيامبر اكرم ـ كه داراى برترين خُلق بود [٥] ـ با
[١] الجامع الصغير ، ج ٢ ، ص ٤٣٥ (ح ٧٤٧٣) ؛ كنز العمّال ، ج ٣ ، ص ٤٤١ (ح ٧٣٥٤) .[٢] دعائم الإسلام ، ج ٢ ، ص ٥٣٤ (ح ١٨٩٩) .[٣] الجامع الصغير ، ج ٢ ، ص ٤٣٤ (ح ٧٤٦١) ؛ كنزالعمّال ، ج ٣ ، ص ٢٧١ (ح ٦٥٠٤) ؛ مسكّن الفؤاد ، ص ٤٨ .[٤] الجامع الصغير ، ج ٢ ، ص ٤٣٤ (ح ٧٤٦٢) ؛ كنزالعمال ، ج ٣ ، ص ٥١٤ (ح ٧٦٧٠) .[٥] «وإنّكَ لَعَلى خُلق عَظِيمٌ » . (قلم ، آيه ٤)