پژوهشي در فرهنگ حيا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٦٧
والدين انسان ، [١] حرمت دارد . اگر در فرهنگ شهرنشينى اين حرمتْ مورد توجّه قرار گيرد و همسايه ها با يكديگر روابطى محترمانه داشته باشند ، مى تواند به كاهش قلمرو گم نامى بينجامد . در فرهنگ اسلامى ، حدّ همسايگى از هر سمت ، چهل خانه است كه محدوده اى به اندازه يكصد و شصت خانه را در برمى گيرد . اگر براى هر خانه اى اين حلقه يكصد و شصت خانه اى را ترسيم كنيم ، تصوّر كنيد كه ارتباط همسايه ها ، چه شبكه درهم تنيده و به هم پيوسته اى را به وجود مى آورد . امروز ، ارتباط همسايه ها ، بخصوص در شهرهاى بزرگ ، رو به كاهش است . گاهى وقت ها اساسا همسايه ها يكديگر را نمى شناسند و حتّى شايد بسيار كم يكديگر را ببينند . معمولاً هيچ رابطه عاطفى اى ميان آنان وجود ندارد و از وضع يكديگر باخبر نيستند . گويى هر كدام در جزيره اى دور افتاده زندگى مى كنند و گويى ميان آنان ، ديوارهاى سرد بى عاطفگى كشيده شده است . اين ، همان پديده گم نامى در جمع است كه قلمرو گم نامى را بيشتر و بيشتر گسترش مى دهد و به موازات آن ، بزه و ناهنجارى افزايش مى يابد . امّا اگر الگوى اسلامى همسايه دارى اجرا شود ، يك شبكه گسترده ارتباطى ميان همسايگان برقرار مى شود و شناخت افراد از يكديگر ، افزايش مى يابد و در نتيجه ، كسى غريبه و گم نام نخواهد ماند . رخت بربستن پديده گم نامى ، موجب سلامت محلّه و شهر مى شود . مشاهده مى شود كه حتّى كسانى كه قصد انجام دادن كار خلاف را دارند ، سعى مى كنند به محلّه هاى ديگر بروند و يا اگر در شهرهاى كوچك زندگى مى كنند ، سعى مى كنند شهر خود را ترك كنند . اين پديده ، «جرم بيرون از محلّه مجرم » ناميده مى شود كه نشان مى دهد نقش شناخته شدن در كاهش جرم ، تا چه اندازه است و گم نامى چه تأثيرى در گسترش جرم دارد . هر چه دامنه شناخت همسايه ها از
[١] الكافى ، ج ٧ ، ص ٥١ ، نهج البلاغه ، نامه ٤٧ ؛ مسند ابن حنبل ، ج ٨ ، ص ٣٠٥ ( ح ٢٢٣٦١ .)[٢] غررالحكم و دررالكلم ، ح ٩٥٢٨ ؛ مسند ابن حنبل ، ج ٦ ، ص ٨ ؛ الدرّ المنثور ، ج ٢ ، ص ١٥٩ .[٣] السيرة النبويّة ، ج ٢ ، ص ١٤٩ .[٤] الجامع الصغير ، ج ١ ، ص ٥٧٣ (ح ٣٧٠٦ .)[٥] الكافي ، ج ٥ ، ص ٣١ ؛ مكارم الأخلاق ، ص ١٢٦ ؛ الكافي ، ج ٢ ، ص ٦٦٦ ، ح ٢ .