را انكار كند و يا از آن ، عذرخواهى كند ؟ اگر رفتار ما (همانند فرزند ما) ، ساخته و پرداخته ماست و انتظارْ اين است كه مايه افتخار و سربلندى ما باشد ، چرا بايد رفتارى توليد شود كه انتساب آن را به خود ، انكار كنيم و يا از انجام دادن آن ، عذرخواهى كنيم ؟ اگر انسان براى خود ارزش قائل باشد ، فرقى ميان آشكار و نهان نمى گذارد ؛ چرا كه در هر دو حالت ، «خودِ» او ، حاضر و ناظر است . تفاوت رفتار در نهان و آشكار ، نشانه عدم صداقت و ارزش قائل نبودن براى خود است و يكسانى رفتار در نهان و آشكار ، نشانه درستى و مردانگى . وقتى از رسول خدا پرسيده مى شود كه : همه نيكى در چيست ؟ حضرت مى فرمايد :

.أن تَعمَلَ فِي السِّرِّ عَمَلَ العَلانِيَةِ . [١]

.اين كه در نهان ، همانند آشكار عمل كنى .

.حضرت على عليه السلام نيز مردانگى را در گرو يكسانى لا تَفعَل شَيئا فِي السِّرِّ تَستَحيي مِنهُ فِي العَلانِيَةِ . [٢]

.اين كه كارى را كه از انجام دادن آشكار آن شرم مى كنى ، در پنهان انجام ندهى .

.هم ايشان فرموده است : جِماعُ المُروءَةِ أن لا تَعمَلَ فِي السِّرِّ ماتَستَحيي مِنهُ فِي العَلانِيَةِ . [٣]

.همه مردانگى آن است كه آنچه را در آشكار از آن شرم مى كنى ، در پنهان انجام ندهى .

افراد بامروّت ، از آن جا كه براى خود ارزش قائل اند ، تفاوتى ميان خلوت و جَلوت نمى بينند و همان طور كه در جلوت ، از انجام دادن كارهاى ناروا شرم دارند ، در خلوت نيز از خود شرم مى كنند . به همين جهت ، امام على عليه السلام

[١] المعجم الكبير ، ج٣ ، ص٢٨٣ ، ح ٣٤٢٠ ؛ الدرّ المنثور ، ج ١ ، ص١٧٢ ؛ كنز العمّال، ج٣ ، ص٢٤ (ح ٥٢٦٥).[٢] تحف العقول ، ص ٢٢٣ ؛ بحار الأنوار ، ج ٧٨ ، ص ٦٣ .[٣] غرر الحكم ، ح ٤٧٨٥ .