سوى فقر ، شتاب كرده است؛ [١] زيرا فرد بخيل ، گاهى به جهت ترس از فقير شدن ، به اندازه افراد فقير ، از آنچه دارد استفاده مى كند! اين يعنى شتاب به سوى فقر، و فقيرى در عين دارايى . ترس از روزى آينده ، معلول ندارى يا كم دارى نيست . قرآن كريم مى فرمايد: قُل لَّوْ أَنتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَآلـءِنَ رَحْمَةِ رَبِّى إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الاْءِنفَاقِ وَكَانَ الاْءِنسَـنُ قَتُورًا . [٢] بگو : اگر مالك خزانه هاى رحمت پروردگار من [نيز] مى بوديد ، باز هم امساك مى كرديد ، به جهت ترس از اين كه انفاق ، مايه فقر شود و البته انسان ، تنگ نظر است . معلوم مى شود كه ريشه اين ترس را در عوامل بيرونى نبايد جستجو كرد ؛ بلكه پديده اى است روانى كه ريشه در شناخت دارد. گذشته از بخل ورزيدن ، پديده شوم دختركشى نيز ريشه در ترس از روزى داشته است . خداوند متعال مى فرمايد : وَ لاَ تَقْتُلُواْ أَوْلَـدَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَـقٍ نَّحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ . [٣] فرزندانتان را به جهت ترس از فقر نكشيد ؛ ما روزى آنها و شما را تأمين مى كنيم. در فرهنگ جاهلى ، دختران را زنده به گور مى كردند ؛ چون آنها را مصرف كننده روزى مى دانستند و معتقد بودند اين كار ، موجب فقر و تنگدستى مى گردد! از اين رو ، هرگاه به آنان مژده دختر را مى دادند ، چهره آنها درهم مى رفت و به شدت ناراحت مى شدند. [٤] خداوند به يكى از اصحاب امام صادق عليه السلام فرزند دخترى داد و او ناراحت و غمگين بود . وقتى امام صادق عليه السلام او را در اين وضع ديدند ، علت را جويا شدند و

[١] امام على عليه السلام : «من قبض يده مخافة الفقر فقد تعجل الفقر ؛ كسى كه به جهت ترس از فقر دست خود را ببندد ، به سوى فقر شتاب كرده است» (غرر الحكم ، ح٦٥٦٦ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٤٣٠) .[٢] سوره اسراء ، آيه ١٠٠.[٣] سوره اسراء ، آيه ٣١ .[٤] {Q} «وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَى ظَـلَّ وَجْهُهُو مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ» (سوره نحل، آيه ٥٨).