رضايت از زندگي - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٧٣
بر آنچه از دست شما رفته اندوهگين نشويد و به [ سبب ] آنچه به شما داده است شادمانى نكنيد، و خدا هيچ خودپسند فخرفروشى را دوست ندارد . باور به اين حقيقت ، نقش مهمّى در كاهش تنيدگى ها و آسودگى زندگى ها دارد . يكى از سخت ترين مصيبت هاى عالم ، مصيبت كربلا و كاروان اسيران است . وقتى كاروان اُسراى كربلا به شام و دربار يزيد رسيد ، يزيد ، به امام سجاد عليه السلام رو كرد و با خواندن آيه اى [١] خواست بگويد اين حادثه ، كيفر اعمال خودتان بود ! امام سجاد عليه السلام در پاسخ وى فرمود:
.كَلاّ ، ما فينا هذِهِ نَزَلَت ، وإنَّما نَزَلَت فينا : مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍ فِى الْأَرْضِ وَ لاَ فِى أَنفُسِكُمْ إِلاَّ فِى كِتَـبٍ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَآ إِنَّ ذَ لِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ * لِّكَيْلاَ تَأْسَوْاْ عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلاَ تَفْرَحُواْ بِمَآ ءَاتَـلـكُمْ .
.هيچ مصيبتى نه در زمين و نه در نفسْهاى شما [ به شما ]نرسد، مگر آنكه پيش از آنكه آن را پديد آوريم، در كتابى است. اين [ كار ]بر خدا آسان است * تا بر آنچه از دست شما رفته اندوهگين نشويد و به [ سبب ] آنچه به شما داده است شادمانى نكنيد، و خدا هيچ خودپسند فخرفروشى را دوست ندارد .
سپس حضرت با استناد به اين آيه فرمود :
.فَنَحنُ الذَّينَ لا نَأسى عَلى ما فاتَنا مِن أمرِ الدُّنيا ولا نَفرَحُ بِما اُوتينا . [٢]
.پس ما آنانى هستيم كه بر آنچه از دنيا از دست داده ايم ، افسوس نمى خوريم و به خاطر آنچه به دست مى آوريم ، سرمست نمى شويم .
در اين كلام ، تأثير شگفت انگيز باورِ به تقدير الهى ، نمايان است . اين باور ، آن چنان تأثيرى دارد كه اسيران مصيبت زده كربلا را اين چنين مقاوم ، آرام و حتّى نسبت به ظالم ، پرخاشگر مى گرداند . همين منطق را در كلام فاطمه صغرا در كوفه مى بينيم. وى حدود بيست سال سن
[١] سوره توبه ، آيه ٥١ .[٢] سوره تغابن ، آيه ١١ .[٣] سوره حديد ، آيه ٢٢ ـ ٢٣ .[٤] «وَ مَآ أَصَـبَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ» (سوره شورا ، آيه ٣٠) .[٥] تفسير القمى ، ج٢ ، ص٢٧٧ ؛ بحار الأنوار ، ج٤٥، ص١٦٨ .