مى رود و از چه چيزى انتظار نمى رود . همان ويژگى خنك بودن كه در چاى ، ايجاد ناراحتى مى كند ، در نوشابه ، مايه گوارايى و دلپذيرى است . پس ، از هر چيزى انتظار خاصى برده مى شود و اگر خلاف آن رخ دهد ، مايه عذاب و رنج خواهد شد . در اين جا نيز همين نكته وجود دارد . آنچه تعيين كننده است ، انتظار ما از دنياست . انتظار اگر مطابق واقع باشد و با ماهيّت دنيا سازگار ، مايه نارضايتى نمى گردد . معمولاً كسانى كه به نارضايتى از زندگى مبتلا هستند ، تصوّر و انتظارشان از دنيا واقعگرايانه نيست . واقعيت ، اين است كه سختى ها اجتناب ناپذيرند. انتظار زندگىِ بدون سختى، انتظارى غير واقعى است ؛ سختى ها جزئى از زندگى ما هستند و انكار ما چيزى را تغيير نمى دهد. پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهمى فرمايد:

.مَعَ كُلِّ فَرحَةٍ تَرحَةٌ . [١]

.با هر خوشى اى، رنجى هست.

در آينده ، درباره علّت و فلسفه آن ، سخن خواهيم گفت. [٢] اكنون ، بحث در اجتناب ناپذيرى سختى ها و نقشى است كه آگاهى از اين واقعيت ، در كنترل موقعيّت دارد. قرآن كريم درباره اجتناب ناپذيرى سختى ها مى فرمايد: لَقَدْ خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ فِى كَبَدٍ . [٣] به تحقيق ، ما انسان را در سختى آفريديم . شخصى از گرفتارى خود به امام صادق عليه السلام پناه مى برد. حضرت ، وى را به صبر دعوت مى كند . پس از مدتى سكوت ، به وى مى فرمايد: «از زندان كوفه برايم بگو كه چگونه جايى است؟» . وى گفت: «تنگ و متعفّن با زندانبانانى در بدترين حال!». حضرت به وى فرمود:

.فَإِنَّما أنتَ فِي السِّجنِ فَتُريدُ أن تَكونَ فيهِ في سَعَةٍ ؟ أما عَلمتَ أنَّ الدُّنيا سِجنُ

[١] بحار الأنوار، ج٧٧، ص١٦٦، ح٢ ؛ تاريخ بغداد، ج٣، ص١١٦.[٢] ر. ك: بخش سوم، فصل پنجم : «معناشناسى» (ص٢٧٩).[٣] سوره بلد ، آيه ٤ .