مى خواهد كه بردبار باشد. [١] اين نيز مبتنى بر همان اصل است كه توجّه به پايان پذيرى سختى ها و گشايش آينده ، توان تحمّل را افزايش و فشار روانى را كاهش مى دهد.

شدت بيشتر ، اميد بيشتر!

در بسيارى موارد ، ممكن است سختى ها يك روند صعودى را بپيمايند . اين مسئله ، ممكن است به جهت افزايش شدّت حادثه ها باشد و يا به جهت كاهش توان تحمّل . گاهى شدّت حادثه ها افزايش مى يابند و گاهى چون توان ، كاهش مى يابد و انسان فرسوده مى گردد ، سختى ها دشوارتر به نظر مى آيند . هر كدام كه باشد ، مهمْ اين است كه وقتى سختى ها به نهايت خود برسند ، فرج آغاز مى شود و دوران خوشايند ، فرا مى رسد ؛ شبيه قلّه كوه كه وقتى به نهايت بلندى آن مى رسيم ، سراشيبى آن فرا مى رسد . به همين جهت ، هر چه سختى ها بيشتر شوند ، در حقيقت ، به دوران خوشايند نيز نزديك تر شده ايم و اين ، مايه خرسندى و اميدوارى است . از سخت تر شدن موقعيّت ، ناراحت نشويد كه نويد گشايش است . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد:

.عِندَ تَناهِي الشِّدَّةِ تَكونُ الفُرجَةُ وعِندَ تَضايُقِ حَلَقِ البَلاءِ يَكونُ الرَّخاءُ . [٢]

.هنگام اوج گرفتن سختى ها، گشايش فرا مى رسد و هنگام تنگ شدن حلقه هاى بلا ، دوران آسايش فرا مى رسد .

.و يا مى فرمايد: عِندَ انسِدادِ الفُرَجِ تَبدو مَطالِعُ الفَرَجِ . [٣]

.چون همه روزنه ها بسته شود ، نشانه هاى گشايش ، نمودار گردد .

بنابراين ، شدت گرفتن سختى ها، نشانه نزديك شدن فرج است . امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد:

[١] الكافى، ج٢، ص٣٤٦، ح٣ .[٢] نهج البلاغة ، حكمت ٣٥١ .[٣] غرر الحكم ، ح١٧٦٨ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٣٣٧ .