امام صادق عليه السلام بنيان زندگى صالحانه يك مسلمان را بر سه پايه ، استوار مى دانند كه يكى از آنها هنر «تدبير در زندگى» است و مهم تر اين كه اين اصل، در كنار اصل مهمّى مانند «تفقّه (ژرفكاوى)» در دين قرار گرفته است. [١] جالب اين است كه تدبير زندگى از نشانه هاى ايمان و ديندارى است . شايد برخى ايمان را به جاى تدبير بگذارند و انسان با ايمان را از تدبيرگرى بى نياز بدانند ؛ اما از ديدگاه دين ، تدبير زندگى ، جزئى از ديندارى فرد است . امام صادق عليه السلام مى فرمايد :

.ومِنَ الدّينِ التَّدبيرُ فِي المَعيشَةِ . [٢]

.جزئى از دين ، تدبير زندگى است .

و در جاى ديگر ، يكى از نشانه هاى اهل ايمان را «خوب تدبير كردن در زندگى» [٣] بيان مى فرمايد . امام باقر عليه السلام نيز يكى از نشانه هاى مؤمن را «خوب تدبير كردن در زندگى» [٤] مى داند و در حديث ديگرى آن را از نشانه هاى رشديافتگى بشر مى شمرد. [٥] بنابراين ، يكى از ضرورت هاى زندگى موفّق ، برخوردارى از مهارت تدبيرگرى زندگى است و تدبير زندگى ، يعنى برنامه ريزى براى آنچه خداوند ، روزى انسان مى كند . خداوند بر اساس حكمت و مصلحت خود ، روزى انسان را مى رساند و اين انسان است كه بايد آنچه را خداوند داده است ، مديريت كند و به بهترين شكل ممكن ،

[١] امام صادق عليه السلام : «لايصلح المرء المسلم الا ثلاثه: التفقّه فى الدين والصبر على النائبة و حسن التقدير فى المعيشه» (الكافى، ج٥، ص٨٧) .[٢] الأمالى ، طوسى ، ص٦٧٠ ؛ بحار الأنوار، ج٧١، ص٣٤٩ .[٣] «المؤمن حسن المعونة ، خفيف المؤونة ، جيد التدبير لمعيشته» (الكافى ، ج ٢ ، ص ٢٤١) .[٤] «من علامات المؤمن ثلاث : حسن التقدير في المعيشة ، والصبر على النائبة ، والتفقه في الدين . و قال : ما خير في رجل لا يقتصد في معيشته ما يصلح لا لدنياه و لا لآخرته» (تهذيب الأحكام ، ج ٧ ، ص ٢٣٦ ؛ وسائل الشيعة، ج ١٧، ص ٦٦، ح ٢١٩٩٩) .[٥] «الكمال كل الكمال التفقه في الدين والصبر على النائبة و تقدير المعيشة» (الكافى ، ج١ ، ص٣٢ و ج٥ ، ص٨٧ ؛ تحف العقول ، ص٢٩٢ ؛ ر. ك: الأمالى ، طوسى، ص٦٦٦ ؛ تحف العقول، ص٤٤٦) .