اگر بردبارى نباشد ، چگونه مصيبت ها ناچيز و آسان مى شوند؟ در حقيقت ، مصيبت واقعى ، جايى است كه بردبارى نباشد . از اين رو ، امام على عليه السلام مى فرمايد:

.المُصيبَةُ بِالصَّبرِ أعظَمُ المُصيبَتَينِ . [٢]

.مصيبت فقدان صبر ، بزرگ ترين دو مصيبت است .

اگر صبر و بردبارى وجود داشته باشد ، هيچ حادثه اى مصيبت نخواهد بود :

.لَيسَ مَعَ الصَّبرِ مُصيبَةٌ . [٣]

.با صبر كردن ، هيچ مصيبتى نخواهد بود .

و آن چنان تأثيرى دارد كه گويا هيچ مصيبتى وارد نشده است :

.مَن صَبَرَ عَلَى النَّكبَةِ كَأَن لَم يُنكَب . [٤]

.كسى كه بر گرفتارى ها صبر كند ، گويا گرفتار نشده است .

بنابراين ، بهترين واكنش در برابر سختى ها و دشوارى هاى زندگى ، صبر كردن و بردبارى ورزيدن است.

صبر چيست؟

صبر يعنى مقاومت در برابر سختى ها و از دست ندادن تاب و قرار. صبر، نيرويى است كُنشگر و پويا كه انسان را در برابر آنچه ناخوشايند اوست، توانمند مى سازد. هر مشكل و مصيبتى، به تناسب ناخوشايندى اش، روان انسان را در تنگنا قرار مى دهد و موجب بروز فشار روانى مى گردد. در برابر اين گونه پديده ها، اگر فرد ، توانمند و

[١] همان ، ح٦٢٦٧ .[٢] همان ، ح٦٢٢٣ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٢٧ .[٣] غرر الحكم ، ح٦٢٩٢ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص٤١٠ .[٤] غرر الحكم ، ح٦٢٩٤ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص٤٤٤ .