به كاميابى هاى بيشتر برسانند و انتظار اين است كه پايان اين راه ، كاميابى بيشتر و بهره مندى بيشتر باشد ؛ اما چون در آن وارد شوى، نه تنها انسان را به كاميابى هاى بيشتر نمى رساند ، بلكه از همان اندازه معقول نيز محروم مى سازد . اين ، يك نيرنگ است و هيچ عهدشكنى اى در نيرنگبازى [١] و هيچ چيزى در دروغ پردازى مانند «آرزو» نيست. [٢] به همين جهت ، امام على عليه السلام مى فرمايد :

.اِتَّقُوا خِداعَ الآمالِ ، فَكَم مِن مُؤَمِّلِ يَومٍ لَم يُدرِكهُ ، وبانى بِناءٍ لَم يَسكُنهُ وجامِعِ مالٍ لَم يَأكُلهُ ، ولَعَلَّهُ مِن باطِلٍ جَمَعَهُ ومِن حَقٍّ مَنَعَهُ ، أصابَهُ حَراما وَاحتَمَلَ بِهِ آثاما . [٣]

.از خدعه هاى آرزوها بپرهيزيد ؛ زيرا چه بسيارند كسانى كه آرزوى روزى را داشتند ، ولى به آن نرسيدند ، و كسانى كه بنايى را ساختند ، ولى ساكن آن نشدند ، و كسانى كه مالى را جمع كردند ، ولى از آن نخوردند و چه بسا اين مال را از راه باطل جمع كرده بودند و حق ديگران را نداده بودند ، به حرام ، گرفتار شدند و بار گناه را متحمّل گرديدند .

٤ . ناكامى ، فرجام آرزوهاى دراز

يأس ، جنبه تفريطى اميد است و آرزوهاى دور و دراز ، جنبه افراطى آن و اين دو بايد در مقابل هم باشند . اما جالب اين جاست كه ره آورد آرزوهاى دور و دراز ، يأس و نااميدى است . به نظر مى رسد افراط در اميد ، يك حركت ارتجاعى را آغاز مى كند كه پايان آن ، نااميدى است . امام على عليه السلام مى فرمايد :

.إنَّ الدُّنيا حُلوَةٌ خَضِرَةٌ،تَفتِنُ النّاسَ بِالشَّهَواتِ وتُزَيِّنُ لَهُم بِعاجِلِها ، وَايمُ اللّه ِ إنَّها لَتَغَرُّ مَن أمَّلَها وتُخلِفُ مَن رَجاها . [٤]

.همانا دنيا شيرين و زيباست ، مردم را با شهوات ، شيفته مى سازد و با

[١] امام على عليه السلام : «لاغادر اخدع من الامل» (غررالحكم، ح٧٢٥١ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٥٣٣).[٢] امام على عليه السلام : «لا شى اكذب من الامل» (غررالحكم، ح٧٢٤٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٥٣٣).[٣] غرر الحكم ، ح٧٢٤٧ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٩١ .[٤] الكافى، ج٨ ، ص٢٥٦، ح٣٦٨ ؛ بحار الأنوار، ج٣٢، ص٢٣٣، ح١٨٦.