تفكرى كه دارايى و ثروت را منشأ خوش بختى مى داند ، از يك سو ، به طمع دچار مى شود تا مال بيشترى گرد آورد و از سوى ديگر ، به بخل روى مى آورد تا مال را مدّت بيشترى نزد خود نگه دارد و از تلف شدن آن ، جلوگيرى كند و بدين وسيله ، از زندگى ، لذّت بيشترى ببرد ؛ اما آنچه اتفاق مى افتد چيز ديگرى است . شخص بخيل ، در حقيقت ، رنج و غم و فشار روانى را نزد خود پايدار مى گرداند . بخيل ، با هدف ثروتمندى بخل مى ورزد ؛ ولى در حقيقت ، به سوى فقر مى شتابد. [١] امام على عليه السلام مى فرمايد:

.عَجِبتُ لِلبَخيلِ يَستَعجِلُ الفَقرَ الَّذي مِنهُ هَرَبَ ويَفوتُهُ الغِنَى الَّذي إيّاهُ طَلَبَ ، فَيَعيشُ فِي الدُّنيا عَيشَ الفُقَراءِ ويُحاسَبُ فِي الآخِرَةِ حِسابَ الأَغنِياءِ . [٢]

.در شگفتم از بخيل كه به سوى فقر و نادارى اى كه از آن گريزان است مى شتابد و توانگرى و ثروتى را كه در پى آن است از دست مى دهد . او در دنيا مانند تهى دستان به سر مى برد و در آخرت ، همچون توانگران ، حسابرسى مى شود .

همچنين ، بخيل ، در اجتماع ، چيزى جز مذمّت ، [٣] ننگ ، [٤] ناسزا ، [٥] دشمنى [٦]

[١] امام على عليه السلام : «البخيل متعجل الفقر» (غرر الحكم ، ح٦٥٦١) .[٢] نهج البلاغة ، حكمت ١٢٦ ؛ خصائص الأئمّة ، ص١٠٠ ؛ مشكاة الأنوار ، ص٤٠٧ ؛ بحار الأنوار ، ج٧٢ ، ص ١٩٩ ؛ ر. ك : غررالحكم، ح٨٣٧٣ و ح ٦٥٣٤ .[٣] امام على عليه السلام : «البخيل مذموم» (غرر الحكم ، ح٦٥٤٨) ؛ «البخل يكسب الذم» (همان ، ح٦٥٥١) .[٤] امام على عليه السلام : «البخل يكسب العار و يدخل النار» (غرر الحكم ، ح٦٥٥٥) ؛ «البخل عار» (نهج البلاغة ، حكمت ٣ ؛ تحف العقول ، ص٢٠٢ ؛ مشكاة الأنوار ، ص٤٠٧ ؛ بحار الأنوار ، ج٧٣ ، ص٣٠٧، ح ٣٦) .[٥] امام على عليه السلام : «بالبخل تكثر المسبة» (غرر الحكم ، ح٦٥٧٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص١٨٧) .[٦] پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : «البخيل مبغض في السماوات مبغض في الارض» (الكافى ، ج٤ ، ص٣٩، ح٣ ؛ وسائل الشيعه، ج٢١، ص٥٤٤، ح٢٧٨١٩) .