.فَإِذا كانَ ذلِكَ مِنكَ فَاذكُرِ المَوتَ ووَحدَتَكَ فِي قَبرِكَ وسَيَلانَ عَينَيكَ عَلى خَدَّيكَ وتَقَطُّعَ أوصالِكَ وأكلَ الدّودِ لَحمَكَ وبَلاكَ وَانقِطاعَكَ عَنِ الدُّنيا ؛ فَإِنَّ ذلِكَ يَحُثُّكَ عَلَى العَمَلِ ويَردَعُكَ عَن كَثيرٍ مِنَ الحِرصِ عَلَى الدُّنيا . [١]

.هر گاه اين گونه شدى ، ياد كن مرگ را و تنهايى ات در قبر را و جارى چشم ها بر گونه هايت را و از هم جدا شدن بندبندت را و خوردن كرم ها از گوشت تنت را و جداشدنت از دنيا را ؛ كه اين ، تو را بر عمل وامى دارد و از بسيارى از حرص ها بر دنيا بازمى دارد .

از شگفتى ها اين است كه ياد مرگ ، زندگى را راحت مى سازد . اين كه آسايش زندگى در سايه ياد مرگ تحقّق يابد ، شگفت انگيز است و بايد آن را از مهندسىِ دقيق دين دانست . در همه جا ياد مرگ ، ويرانگر است ؛ اما در مكتب اهل بيت عليهم السلامياد مرگ ، سازنده و آبادكننده است . از اين رو ، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به يكى از انصار مدينه كه ظاهرا مشكلى داشته است ، چنين توصيه مى فرمايد:

.اُوصيكَ بِذِكرِ المَوتِ ، فَإِنَّهُ يُسَلّيكَ عَن أمرِ الدُّنيا . [٢]

.تو را به ياد مرگ سفارش مى كنم كه تو را از امور [سخت] دنيا تسلّى مى دهد .

ياد مرگ ، رغبت به دنيا را ـ كه يكى از عوامل تنيدگى ها و فشارهاى روانى است ـ كاهش مى دهد [٣] و انسان را نسبت به آنچه هست ، راضى مى گرداند [٤] و اگر انسان نسبت به اندك دنيا راضى شد ، [٥] زندگى بر او آسان مى گردد و سختى ها هموار مى شود . ياد مرگ ، دنيا را حقير و ناچيز مى سازد و دنياى ناچير ، هر چه كاستى داشته

[١] الأمالى ، صدوق ، ص٣٤٥ ؛ بحار الأنوار، ج٧٧، ص٣٢٢ .[٢] دعائم الاسلام ، ج١ ، ص٢٢١ ؛ الجعفريات ، ص١٩٩ ؛ بحار الأنوار، ج٨٢، ص١٦٧ .[٣] امام على عليه السلام : «من اكثر من ذكر الموت ، قلت في الدنيا رغبته» (غرر الحكم ، ح٢٦٥١ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٤٣٨) .[٤] امام على عليه السلام : «من اكثر من ذكر الموت ، رضى من الدنيا بالكفاف» (غرر الحكم ، ح٢٦٥٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٤٤٠) .[٥] امام على عليه السلام : «من اكثر من ذكر الموت ، رضي من الدنيا باليسير» (نهج البلاغة ، حكمت ٣٤٩ ؛ كنز الفوائد ، كراجكى ، ج١ ، ص٦٣ ؛ غررالحكم ، ح٣١٢٨) .