در بيت اوّل ، صحبت از بى تابى نكردن بود و اين جا سخن از مأيوس نشدن . بى تابى كردن ، مربوط به زمان حال است و نااميدى ، مربوط به آينده . شخص مصيبت ديده ، چون آينده اى را نمى بيند و يا آن را تيره و تار مى بيند ، مأيوس و نااميد مى گردد و بديهى است اين نااميدى ، سطح تنيدگى را افزايش مى دهد ؛ اما توجّه به آينده روشن ، اين پيامد منفى را از ميان مى برد و از فشار روانى انسان مى كاهد . به همين جهت ، امام صادق عليه السلام براى رفع نااميدى ، او را به خوشايند آينده متوجّه مى سازد. در حديث ديگرى نيز (كه پيش از اين بيان كرديم) آمده بود : «هيچ خيرى نيست در بنده اى كه از محنت امروز ، شكايت مى كند و حال آن كه هزاران خوشى در گذشته داشته و هزاران خوشى در آينده خواهد داشت» . قسمت پايانى حديث (هزاران خوشى در آينده) به اين بحث ، مربوط مى شود . توجّه به خوشايند آينده ، جايى براى شكايت و گلايه باقى نمى گذارد.

٣ . نعمت هاى حال را دريابيد

هر چند مصيبت ، در زمان حالْ وارد شده و وجود دارد ، اما بدانيد كه ناخوشايندى ، همه جنبه هاى حال را در بر نمى گيرد . حادثه ، در يك يا چند بُعد اتفاق مى افتد ؛ ولى ديگر ابعاد زمان حال ، از آن تهى است . ما نه تنها ناخوشايندى را به گذشته و آينده تعميم مى دهيم و خوشايند گذشته و آينده را به حساب نمى آوريم ، بلكه در زمان حال نيز ناخوشايندى يك بعد را به همه ابعادِ حال ، تعميم مى دهيم و يا اصلاً بُعد ديگرى را به حساب نمى آوريم ؛ گويا جز اين حالت ، حالت ديگرى وجود ندارد ! بديهى است چنين وضعيتى موجب افزايش فشار روانى مى گردد . اين ، در حالى است كه ناخوشايندى ، فقط مربوط به برخى از ابعاد زمان حال است . در كنار نكات منفىِ حال ، نكات مثبت ديگرى هم وجود دارد كه چه بسا بيشتر از منفى ها باشد ؛ چرا به آنها نينديشيم ؟ نمى گويم خيال كنيد هيچ مشكلى نداريد ؛ ولى