مى سازد . اين ، در حالى است كه خوشايند گذشته يكى از منابع تقويت شما در برابر مشكلات است . اگر ناخوشايندى ، در كنار خوشايندهاى گذشته قرار گيرد ، از عظمت پوشالى آن كاسته مى شود . ديدن ناملايمات اندك ، از كسى كه خوبى هاى فراوان از او ديده ايم ، آزاردهنده و بى تاب كننده نيست . چنين ناملايمت هايى در كنار ديگر خوشى ها، ناپيدا و ناچيز مى شوند . كسانى كه از ورود يك حادثه ناخوشايند ، بى تاب مى شوند ، ديگر رويدادهاى خوشايند زندگى را نمى بينند . به همين جهت ، يكى از روش هاى كاهش تنيدگى ، يادآورى نعمت ها و خوشايندهاى پيشين است . بر اين اساس ، امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

.لا خَيرَ في عَبدٍ شَكا مِن مِحنَةٍ تَقَدَّمَها آلافُ نِعمَةٍ واتَّبَعَها آلافُ راحَةٍ . [١]

.هيچ خيرى نيست در آن بنده اى كه از گرفتارى خود شكايت مى كند و حال آن كه در گذشته ، هزاران نعمت داشته و هزاران راحتى در آينده ، به او خواهد رسيد .

پس همه چيز را تيره و تار نبينيد . به واقعيّت ها توجّه كنيد ، خواهيد ديد كه در كنار آن همه نعمت ، رسيدن اين محنت ، غير قابل تحمّل و آزاردهنده نيست . يكى از تجار مدينه كه از وضع مالى خوبى برخوردار بود و با امام صادق عليه السلام مراوده داشت ، روزگار وى دگرگون شد و به امام صادق عليه السلام شكايت كرد . حضرت براى آرام ساختن وى فرمود:

. ولا تَجزَع وإن أعسَرتَ يَومافَقَد أيسَرتَ في زَمَنٍ طَويلٍ . [٢] بى تابى نكن كه هر چند روزگارى چند تنگ دست شده اى، اما روزگارى طولانى در راحتى و آسايش بوده اى.

در انتهاى حديث قبل ، به خوشايندىِ آينده اشاره شده بود و در ادامه اين حديث

[١] مصباح الشريعة، ص١٨٣ ؛ مسكن الفؤاد، ص٥٢ ؛ بحار الأنوار ، ج٦٧ ، ص٢٣١ .[٢] كشف الغمّة، ج٢، ص١٦٢ ؛ بحار الأنوار، ج٧٨، ص٢٠٣.