هر آدمى كه كُشته شمشير عشق شدگو غم مخور كه مُلك ابد ، خون بهاى اوست از دست دوست ، هر چه ستانى شِكر بودسعدى! رضاى خود مطلب ، چون رضاى اوست . [١] نكته مهم اين است كه ماهيّت سختى ها و بلاها شناخته شوند . اگر چنين اتّفاقى رخ دهد ، سختى ها نيز شيرين مى شوند . مولوى در اين باره مى گويد: چون صفا بيند ، بلا شيرين شودخوش شود دارو ، چو صحّت بين شود . [٢]

٢ . بلا و تطهير گناهان

معناى دوم بلايا و شدائد ، پاك كردن گناهان و لغزش هاى انسان است . ممكن است انسان ، دچار لغزش هايى شده باشد كه پيامدهاى تلخى به دنبال آورد . ماندن آنها براى آخرت ، خيلى سخت است . اگر بتوان آنها را در اين دنيا تسويه كرد ، موقعيّت ممتازى است . اين كار ، به وسيله بلاها و شدائد صورت مى گيرد . بلاها غير از كاركرد تكاملى شان، كاركرد ديگرى نيز در زمينه پاك كردن نامه اعمال از رفتار ناصالح دارند . كسى كه بلا مى بيند ، بخشى از گناهان او آمرزيده مى شود . امام باقر عليه السلام مى فرمايد:

.لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآيَةُ « مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِى » قالَ بَعضُ أصحابِ رَسولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : ما أشَدَّها مِن آيَةٍ ! فَقالَ لَهُم رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أما تَبتَلونَ في أموالِكُم وأنفُسِكُم وذَراريكُم ؟ قالوا : بَلى . قالَ : هذا مِمّا يَكتُبُ اللّه ُ لَكُم بِهِ الحَسَناتِ ويَمحو بِهِ السَّيِّئاتِ . [٣]

.وقتى اين آيه نازل شد كه «هر كس عمل بدى انجام دهد ، كيفر آن را مى بيند» بعضى از اصحاب پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهگفتند : آيه اى از اين سخت تر نيست! پس

[١] كليات سعدى ، غزليات .[٢] مثنوى .[٣] تفسير العياشى ، ج١ ، ص٢٧٧ ، ح٢٧٨ .