پس بايد معناى سختى ها و بلاها را دريابيم . اگر به اين معنا دست يافتيم ، آنها را زيانبار ارزيابى نمى كنيم ؛ بلكه به آنها عشق مى ورزيم. معناى سختى چيست؟

١ . بلا ، آزمون تكامل

مهم ترين معناى بلاها ، خاصيت «رشددهندگى» آنهاست . در حالت آسايش و راحتى ، قابليت هاى نهفته انسان ، پرورش نمى يابند . شهيد مطهرى در اين باره مى گويد: زشتى ها مقدّمه وجود زيبايى ها و آفريننده و پديدآورنده آنها هستند . در شكم گرفتارى ها و مصيبت ها، نيك بختى ها و سعادت ها نهفته است . [١] انسان ، موجودى است با قابليت ها و استعدادهاى فراوان كه براى سعادت و بهْ روزى بايد پرورش يابند و از قوّه ، به فعل تبديل شوند و در اين ميان ، آنچه زمينه اين مهم را فراهم مى سازد ، «سختى»ها و «مصيبت»هاست و كارگاهى كه چنين فعل و انفعالى در آن صورت مى گيرد ، «دنيا» است . اساسا فلسفه وجود دنيا ، پرورش استعدادهاى نهفته انسان است . اين كه دنيا مقدّمه آخرت است ، به همين معناست . آخرت (چه بهشت و چه جهنّم آن) ، محلّ بروز «قابليت هاى پرورش يافته» است . در آخرت ، جايى براى «قابليت هاى نهفته» نيست ؛ لذا دنيا خلق شده تا كارگاهى براى پرورش استعدادها و نمايان شدن قابليت ها باشد و ابزار آن نيز امتحانات و ابتلائات است . قرآن كريم در اين باره مى فرمايد: وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّلـهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَلـهَا . [٢] سوگند به نَفْس و آن كس كه آن را درست كرد * سپس پليدكارى و

[١] مجموعه آثار شهيد مطهرى ، ج١ ، ص١٧٤ .[٢] سوره شمس ، آيه، ٧ و ٨ .