اكنون ، راز تأكيد دين بر ايثار و گذشت ، بيشتر روشن مى شود . گذشتن از خود و مقدّم داشتن ديگران ، معنايى است كه هر سختى و رنجى را كه در راه دوست باشد ، تحمّل پذير مى سازد.

اين، معناى سختى ها نيست

كسانى كه در سختى ها و بلاها بى تاب مى شوند ، نه تنها موقعيّت ناخوشايند را بى معنا مى دانند ، بلكه از آن ، ارزيابى منفى نيز دارند . معمولاً چنين افرادى ، سختى هاى زندگى را ناعادلانه ، بى دليل ، رنج بى حاصل ، مزاحم و بخصوص اهانت آميز ، ارزيابى مى كنند . در تصوّر اين افراد ، مال و ثروت ، نشانه «كرامت» است و محروميت ، نشانه «خوارى» . قرآن كريم در اين باره مى فرمايد: فَأَمَّا الاْءِنسَـنُ إِذَا مَا ابْتَلَـلـهُ رَبُّهُو فَأَكْرَمَهُو وَ نَعَّمَهُو فَيَقُولُ رَبِّى أَكْرَمَنِ * وَ أَمَّآ إِذَا مَا ابْتَلَـلـهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُو فَيَقُولُ رَبِّى أَهَـنَنِ . [٢] و امّا انسان ، هنگامى كه پروردگارش او را بيازمايد ، و عزيزش داشته ، و نعمت فراوان به او دهد ، مى گويد : پروردگارم مرا گرامى داشته است . و امّا چون وى را بيازمايد و روزى اش را بر او تنگ گرداند ، گويد : پروردگارم مرا خوار كرده است . آنچه موجب تشديد فشار روانى مى گردد ، همين ارزيابى هاست . در اين ارزيابى ها، معناى بلاها منفى ارزيابى مى شوند و اين ارزيابى ، رنج موقعيّت ناخوشايند را مى افزايد . آيا اين ارزيابى ، صحيح است؟ آيا معناى بلاها خوار كردن انسان و دور شدن خدا از بنده است؟ امام صادق عليه السلام در اين باره مى فرمايد :

[١] انسان در جستجوى معنا ، ص١٧٢ .[٢] سوره فجر ، آيه ١٥ و ١٦ .