وقتى بدانيم همه حوادث ، تحت يك برنامه منظّم و حكيمانه است ، احساس راحتى مى كنيم و رنج و دردمان كاهش مى يابد. در برخى روايات ، توصيه شده است كه به خاطر آنچه از دست مى دهيد ، يا به دست نمى آوريد ، افسوس نخوريد . مثلاً امام على عليه السلام در وصيّتشان به امام حسن و امام حسين عليهماالسلاممى فرمايد:

.لا تَأسَفا عَلى شَيءٍ مِنها زُوِيَ عَنكُما . [١]

.بر آنچه در دست شما نيست تأسّف مخوريد !

و يا امام سجاد عليه السلام در دعاى خود از خداوند مى خواهد كه او را در همه حال ، ستايشگر خود قرار دهد ، تا نه رويكرد دنيا او را خرسند سازد و نه رويگرد آن ، او را محزون گرداند :

.اللّهُمَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِهِ وَاجعَل ثَنائي عَلَيكَ ومَدحي إيّاكَ وحَمدي لَكَ في كُلِّ حالاتي حَتّى لا أفرَحَ بِما آتَيتَني مِنَ الدُّنيا ولا أحزَنَ عَلى ما مَنَعتَني فيها . [٢]

.خدايا ! بر محمد و آل او درود فرست، و ثناى من و مدح من و ستايش مرا در همه حال ، براى خودت قرار ده تا به خاطر آنچه به من داده اى ، سرمست نشوم و به خاطر آنچه از من بازداشته اى ، غمگين نشوم.

رسيدن به اين مرحله ، مستلزم داشتن باور به تقدير الهى است . كسى كه به اين باور برسد ، در برابر اين موقعيّت ها آسيب ناپذير مى شود . در حقيقت ، اين باور ، انسان را در برابر ناخوشى ها و خوشى هاى زندگى ، ايمن مى سازد كه از راه تأثيرناپذيرى از دو موقعيّت ياد شده ، حاصل مى شود . رسيدن به اين مرحله و ايمن شدن در برابر هر دو موقعيّت خوشايند و ناخوشايند ، آن چنان مهم است كه از آن به عنوان «حقيقت ايمان» ياد شده است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهمى فرمايد:

.لِكُلِّ شَيءٍ حَقيقَةٌ ، ما بَلَغَ عَبدٌ حَقيقَةَ الإِيمانِ حَتّى يَعلَمَ أنَّ ما أصابَهُ لَم يَكُن

[١] نهج البلاغة ، نامه ٤٧ ؛ بحار الأنوار ، ج٤٢ ، ص٢٥٦ .[٢] الصحيفة السجاديّة ، دعاى ٢١ .