مصيبت ها و بلاها از زمينه هاى بسيار مهم در نارضايتى اند . اندوه و افسردگى و نارضايتى ، از پيامدهاى بلاهاى زندگى به شمار مى روند و امام على عليه السلام بر اين اصل تأكيد دارد كه اگر كسى دنيا را آن گونه كه هست بشناسد ، از سختى هاى آن ، اندوهگين و ناراضى نمى شود . حضرت نمى فرمايد كه دنيا بايد جاى خوشى ها باشد و نمى فرمايد كه تصوّر كنيد دنيا پر از خوشى و راحتى است ، بلكه مى فرمايد اگر دنياشناسى تان واقعى باشد ، با وجود سختى ها و با اقرار به وجود آنها ، باز هم احساس ناراحتى و نارضايتى به شما دست نخواهد داد . آموزه هاى زندگى ساز دين ، انسان را به گونه اى تربيت مى كند كه در اوج سختى ها و در عمق گرفتارى ها نيز نااميد و افسرده نخواهد شد.

تلازمى ميان سختى و ناخرسندى نيست

معمولاً اين گونه مى پنداريم كه شادمانى و رضامندى ، ضد سختى و گرفتارى است . آن جا كه سختى باشد ، شادى و رضامندى نيست و آن جا كه سختى نباشد ، شادى و رضامندى به وجود خواهد آمد ؛ اما اين، يك تصوّر نادرست است . هيچ تلازمى ميان اين دو ، برقرار نيست . سختى ، يك چيز است و ناخرسندى ، چيز ديگرى . در قرآن كريم آمده است : «حَمَلَتْهُ أُمُّهُو كُرْهًا». [٣] كُره يعنى مشقت و سختى و كراهت يعنى

[١] شرح نهج البلاغة ، ابن أبى الحديد، ج٢٠، ص٢٧١، ح١٣٧ .[٢] غرر الحكم ، ح٢٢٥٨ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص٤٣٥ .[٣] سوره احقاف، آيه ١٥ : «و مادرش ، او را با سختى حمل مى كند».