براى صابران ، نشانه هايى است كه به وسيله آنها مى توان ميزان بردبارى شان را سنجيد . براى اين كه بدانيم بردبار هستيم يا نه ، بايد نشانه هاى آن را بشناسيم . نشانه هاى صبر عبارت اند از :

١ . ناتوان نشدن

يكى از پيامدهاى منفى مصيبت ها ، ناتوان شدن و زمين گير شدن انسان است . كسى كه صبر نكند و بى تاب گردد ، احساس ناتوانى كرده ، دست از هر اقدام مثبتى برخواهد داشت ؛ اما صابران و بردباران ، دچار ضعف و كسالت نمى شوند . آنان احساس ناتوانى ، به خود راه نمى دهند و با قدرت و قوّت ، در برابر مشكلات مى ايستند.

٢ . بى تابى نكردن

كسانى كه صبر ندارند ، قرار خود را از دست داده ، بى تابى مى كنند . بى تاب شدن ، به دليل صبر نكردن است ؛ اما كسانى كه صبورند ، بى تابى نمى كنند و قرار خود را از دست نمى دهند.

٣ . از خدا شكايت نكردن

كسانى كه توان تحمّل مصيبت را ندارند ، لب به شكايت از خدا مى گشايند و خدا را مقصّر مى دانند ؛ اما افراد صبور و بردبار كه موقعيّت تلخ پيش آمده را مهار كرده و تحت اختيار خود گرفته اند، از خدا شكايت نمى كنند . ممكن است به خدا شكايت كنند ، اما هرگز از او شكايت نمى كنند . ميان «شكايت كردن از خدا» و «شكايت كردن به خدا» تفاوت وجود دارد . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله درباره نشانه هاى سه گانه ياد شده مى فرمايد:

.عَلامَةُ الصّابِرِ في ثَلاثٍ : أوَّلُها أن لا يَكسَلَ ، وَالثّانِيَةُ أن لا يَضجَرَ وَالثّالِثَةُ أن لا يَشكُوَ مِن رَبِّهِ عَزَّ وجَلَّ . لِأَنَّهُ إذا كَسِلَ ضَيَّعَ الحَقَّ وإذا ضَجِرَ لَم يُؤَدِّ الشُّكرَ وإذا