مقايسه ، مقدمه ارزيابى است و نتيجه ارزيابى ، تعيين خوب و بد در دو طرف مقايسه است . نتيجه ارزيابى در مقايسه سطح زندگى ها، تشخيص زندگى خوب از زندگى بد است ؛ اما نتيجه ارزيابى در مقايسه افراد ، خوب و بد دانستن افراد است. مقايسه ، در روابط اجتماعى داراى دو راهبرد است : راهبرد «من بهتر از او هستم» و راهبرد «او بهتر از من است» . ارزيابى افراد ، ممكن است با يكى از اين دو راهبرد صورت گيرد . راهبرد اوّل، راهبرد «شيطان» است . وقتى از شيطان سؤال شد كه چرا بر آدم سجده نكردى ، گفت : «من از او بهترم» [١] . اما راهبرد دوم ، راهبرد «دين» است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در اين باره مى فرمايد :

.لا يَكونُ المُؤمِنُ عاقِلاً حَتّى يَجتَمِعَ فيهِ عَشرُ خِصالٍ : . . . وَالعاشِرَةُ ومَا العاشِرَةُ ؛ لا يَرى أحَدا إلاّ قالَ : هُوَ خَيرٌ مِنّي وَاتَّقى . [٢]

.شخص مؤمن ، عاقل نيست تا اين كه ده ويژگى در او جمع شود : ... و دهم و چه چيزى است دهمى ؟ هيچ كس را نمى بيند مگر اين كه مى گويد : او از من ، بهتر و باتقواتر است .

تعبير حضرت ، نشان از اهميت فوق العاده دهمين ويژگى دارد . انس بن مالك ـ كه خادم پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهبوده ، ـ مى گويد: در سفارشاتى كه حضرت براى من داشتند فرمود :

.يا بُنَيَّ إذا خَرَجتَ مِن أهلِكَ فَلا يَقَعنَّ بَصَرُكَ أحَدا مِن أهلِ القِبلَةِ إلاّ ظَنَنتَ أن لَهُ الفَضلَ عَلَيكَ . [٣]

.فرزندم! هر گاه از خانه خارج شدى ، چشم بر هيچ يك از اهل قبله مينداز ، مگر اين كه بپندارى او بر تو برترى دارد .

[١] سوره ص ، آيه ٧٥ ـ ٧٦ .[٢] الخصال ، ج٢، ص٤٣٣ ؛ الأمالى ، طوسى، ص١٥٣ ؛ تحف العقول، ص٤٤٣ .[٣] المعجم الصغير ، ج٢ ، ص٣٣ ؛ تاريخ دمشق ، ج٩ ، ص٣٤٣ .