رضايت از زندگي - پسنديده، عباس - الصفحة ١٣٠
.هرگاه يكى از شما به كسى نگاه كرد كه در مال و جمال از او برتر است ، به آنچه پايين تر از اوست نگاه كند .
نكته جالبى كه در اين حديث وجود دارد اين است كه هميشه مقايسه كردن در مال و ثروت نيست ؛ گاهى ممكن است كه انسان در جمال و زيبايى ، دست به مقايسه بزند. اين مسئله ، در ميان جوانان و بويژه در ميان دختران ، بيشتر مشاهده مى شود. مقايسه كردن خود با كسانى كه زيباترند، موجب غمگينى و رنجورى مى شود. اين نيز يك مقايسه صعودى است. در چنين مواردى با استفاده از مقايسه نزولى مى توان اين احساس ناخوشايند را از خود دور ساخت. همچنين ممكن است مقايسه صعودى در جمال، در يك زندگى خانوادگى شكل گيرد و كسى همسر خود را با همسر زيباترى (چه مرد باشد و چه زن) مقايسه كند. اين مقايسه (كه مى تواند در اثر ديدن خودِ فرد يا تصوير او شكل گيرد)، داورى او را تحت تأثير قرار داده ، و ادراك او را تغيير مى دهد. تحقيقات نشان داده اگر كسى قبل از داورى و ارزيابى كسى، فرد يا افراد جذاب تر و زيباترى را ديده باشد، فرد مورد نظر با جذّابيت و زيبايى كمترى ارزيابى مى شود. [١] همچنين تحقيق ديگرى ثابت كرده هنگامى كه مردان ، عكس هاى زنان بسيار زيبا را مى بينند، همسران مورد علاقه خود را با جذابيت كمترى ارزيابى مى كنند. [٢] بنابراين، مقايسه صعودى، هم مى تواند در بُعد مالى باشد و هم در بعد جمال و زيبايى. در هر صورت ، براى كاستن از اثرات منفى آن، مى توان از مقايسه نزولى استفاده كرد. امام باقر عليه السلام در اين باره مى فرمايد:
.إيّاكَ أن تُطمِحَ بَصَرَكَ إلى مَن هُوَ فَوقَكَ... فَإِن دَخَلَكَ مِن ذلِكَ شَيءٌ فَاذكُر عَيشَ رَسولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آلهفَإِنَّما كانَ قوتُهُ الشَّعيرَ وحَلواهُ التَّمرَ ووَقودُهُ السَّعَفَ إذا وَجَدَهُ. [٣]
[١] اين تحقيق ، توسط كنريك در سال ١٩٩٣م انجام شده است (ر. ك: روان شناسى اجتماعى با نگرش به منابع اسلام، ص٢٥٣).[٢] م اين تحقيق نيز توسط كنريك و همكاران او در سال ١٩٨٠ م انجام شده است (ر. ك: همان جا) .[٣] الكافى ، ج٢ ، ص١٣٧ ؛ مشكاة الأنوار، ص١٣٠ .