مقايسه نزولى، داشته هاى انسان را آشكار مى كند و به انسان، احساس بهره مندى و رضايت مى دهد. مسئله ديگر ، تغيير ادبيات سخن گفتن است . يكى از ويژگى هاى مقايسه صعودى ، «اى كاش ...» گفتن است . براى تغيير در وضعيت خود و جلوگيرى از مقايسه صعودى ، بايد نوع سخن گفتن را تغيير داد . تصميم بگيريد كه ديگر در جمله هايتان از «اى كاش» استفاده نكنيد . در آغاز راه ، تعداد آن را كاهش دهيد و سپس آن را به صفر برسانيد . پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهاز كسانى بود كه هيچ گاه ، در جمله هايش «اى كاش ...» را بر زبان جارى نمى كرد . امام صادق عليه السلام مى فرمايد:

.لم يَكُن رَسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله يَقولُ لِشَيءٍ قَد مَضى : لَو كانَ غَيرُهُ . [١]

.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اين گونه نبود كه وقتى چيزى مى گذشت ، بگويد : اى كاش به گونه ديگرى مى بود .

شما هم به ايشان اقتدا كنيد . راز موفقيت مردان خدا در همين چيزهاست . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله الگوى ما انسان هاست [٢] و آنان كه به موفقيت خود علاقه مندند، مى توانند با الگوگيرى از آن حضرت ، «اى كاش ...» را از زبان خود بزدايند تا آرام آرام ، طعم شيرين شادمانى و رضايت از زندگى را بچشند.

دو . مقايسه افزاينده

مقايسه نزولى يعنى نگاه كردن به زيردست و مقايسه زندگى خود با زندگى آنان . اين مقايسه اگر در امور مادى باشد ، تأثيرات بسيار خوبى بر زندگى افراد و بر روان آنان خواهد گذاشت . مقايسه نزولى ، يكى از عوامل شادكامى و رضامندى است ؛ به همين جهت ، يكى از توصيه هاى دين به پيروان خود ، استفاده از مقايسه نزولى است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وقتى مى خواهد كسى همانند ابوذر را تربيت كند ، به او توصيه مى كند كه از مقايسه صعودى پرهيز كرده، از مقايسه نزولى استفاده نمايد . او خود در اين باره

[١] الكافى ، ج٢ ، ص٦٣ ؛ مشكاة الأنوار، ص١٧ .[٢] « لَكُمْ فِى رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (سوره احزاب، آيه ٢١).