. بِأَرجُلِهِم ، ولَنُعِّموا بِمَعرِفَةِ اللّه ِ جَلَّ وعَزَّ وتَلَذَّذوا بِها تَلَذُّذَ مَن لَم يَزَل في رَوضاتِ الجِنانِ مَعَ أولِياءِ اللّه ِ . [١]

.اگر مردم از آنچه در فضيلت معرفت خداست آگاه مى بودند ، به آنچه از شكوفه هاى حيات دنيا و نعمت هاى آن كه خداوند به دشمنان داده ، چشم نمى دوختند ، و دنياى آنها از آنچه پا بر آن مى نهند ، كم ارزش تر مى بود ، و از [داشتن] معرفت خدا احساس بهره مندى مى كردند و از آن لذّت مى بردند ؛ لذّت بردن كسى كه همواره در باغ هاى بهشت با اولياى خداوند است .

ممكن است دينداران ، زندگى خود را با زندگى دشمنان مقايسه كنند و خيره زندگى هاى قارونى و اشرافى آنان شوند و در نتيجه ، احساس محروميت كنند . اين ، ممكن است به سست شدن پايه هاى ديندارى و مقاومت آنان منجر شود . ريشه اين احساس محروميت ، اين است كه ارزش آنچه را دارند نمى دانند ؛ اگر مى دانستند ، چنين احساسى پيدا نمى كردند . نقش شناخت در اين جا به خوبى روشن است . ارزش كدام يك بيشتر است : معرفت خدا يا دنيا؟ امام صادق عليه السلام مى فرمايد : اگر مردم از فضيلت معرفت خدا آگاه مى بودند زندگى خود را با آنان مقايسه نمى كردند . برتر بودن معرفت خدا يك واقعيت است ؛ اما اين واقعيت تا شناخته نشود ، تأثيرى در زندگى ما نخواهد داشت . شادمانى و آسودگى زندگى ما در اين است كه درباره ارزش دين و معرفت ، بيشتر بينديشيم و مطالعه كنيم. پس اگر شناخت انسان نسبت به ارزش معرفت خداوند بيشتر شود ، دست به مقايسه صعودى نخواهد زد . پيامد ديگر آن ، اين است كه ارزيابى او نيز تصحيح شده ، واقع بينانه مى گردد . عده اى زندگى قارونى را «بهره مندى بزرگ» مى دانستند و در مقابل ، عده اى ديگر ، پاداش الهى را برتر مى دانستند . سرّ تفاوت اين دو ارزيابى ، در تفاوت شناخت ها و نگرش هاست . امام صادق عليه السلام نيز مى فرمايد: اگر به ارزش واقعى معرفت خدا پى مى بردند ، دنياى دشمنان نزد آنان (از آنچه زيرپاى خود

[١] الكافى ، ج٨ ، ص٢٤٧ .