رضايت از زندگي - پسنديده، عباس - الصفحة ١٠٩

باشد. فرايند شكل گيرى برخى از انواع حسادت ، به اين شكل است كه انسان ، برترى ديگران را مى بيند (مشاهده برترى) و به مقايسه وضع خود با او مى پردازد (مقايسه) . سپس به ارزيابى وضعيت خود مى پردازد (ارزيابى) . در اين ارزيابى ، فهرست كاستى هاى خود و دارايى هاى هدف مورد مقايسه به دست مى آيد كه نتيجه آن فرد در خود احساس كمبود مى كند (احساسِ محروميت) . در اين مرحله اگر فرد آرزو كند كه نعمت طرف مقايسه نابود شود ، فرد تمنّاى زوال نعمت فرد مورد مقايسه را مى كند و پديده حسادت شكل مى گيرد (تمنّاى زوال نعمت) . اين تمنّا ركن اساسى حسادت است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در اين باره مى فرمايد:

.الحاسِدُ الَّذي يَتَمَنّى زَوالَ النِّعمَةِ عَن صاحِبِها وإن لَم يَرُدَّها لِنَفسِهِ . [١]

.حسود ، كسى است كه آرزو مى كند نعمت از صاحبش دور شود ، هرچند آن را براى خود نخواهد .

تمنّاى زوال نعمت ، ممكن است گاهى با بهره مند شدن خود او از آن نعمت همراه باشد و گاهى ممكن است فقط آرزوى زوال نعمت از ديگرى را داشته باشد ، نه بهره مند شدن خودش ، كه البته اين قسم دوم ، پست تر و زشت تر از حالت اوّل است. [٢] به هرحال ، همان گونه كه مشاهده كرديد ، پديده حسادت ، معلول يك مقايسه صعودى است . در حديثى كه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نقل شده است ، به خوبى رابطه ميان مقايسه صعودى و حسادت به چشم مى خورد . پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهمى فرمايد كه خداوند متعال به موسى بن عمران فرمود:

.يَابنَ عِمرانَ لا تَحسُدَنَّ النّاسَ عَلى ما آتَيتُهُم مِن فَضلي ولا تَمُدَّنَ عَينَيكَ إلى ذلِكَ ولا تُتبِعهُ نَفسَكَ فَإِنَّ الحاسِدَ ساخِطٌ لِنِعَمي صادٌّ لِقَسمِيَ الَّذي قَسَمتُ بَينَ عِبادي . [٣]

.اى پسر عمران! نسبت به آنچه از فضلم به مردم داده ام ، حسادت نورز و