مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٣٢٦ - شرح حديث «إنّ للَّه عِلمين »

و بديهى است كه ذات اقدس، نافذ و انفذ و مقول تشكيك نيست و كلّ و جزئى براى او فرض نتوان كرد و او را به جهت خود مسألت نتوان نمود، بلكه مسألت از آن علمى توان نمود كه نزد خداى- عزّوجلّ- است در امُّ الكتاب بعد از خروج و نافذ نشود در معلومات؛ چنانچه در الكافي از امام محمّد باقر عليه السلام روايت نمود كه فرمود:

«إنّ للَّه- عزّ وجلّ- علمين: علمٌ مبذولٌ و علم مكفوفٌ؛ فأمّا المبذولُ فليس‌[١] من شي‌ء تعلمُه الملائكةُ والرسلُ إلّانحن نعلمُه، و أمّا المكفوفُ فهو الّذى عند اللَّه- عزّ وجلّ- في أُمّ الكتاب إذا خرج نفذ»[٢].

و امُّ الكتاب همان است كه موسى [عليه السلام‌] فرمود: «عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى‌»[٣] و هر عاقل مى‌داند كه علمى كه در كتاب است عين ذات بارى نيست، چنانچه علوم مدوّنه در كتب علما عين ما في أنفسهم نيست، هر چند غير علم ايشان هم نيست و اگر صد نسخه از روى يكديگر برداريد، هيچ يك مغاير با علم ايشان نيست و در صورتى كه علم علما- كه عين ذات انسان نيست- به حقيقت در كتب در نيايد و هر قدر بنويسند نفوس انسان هرگز از آن علوم خالى نماند، علم حضرت حقّ- جلّ و علا- كه عين ذات اوست، به طريق اولى در كتابى در نيايد و خداوند جميع علوم نزد خود را كه در امّ الكتاب هست، همه را در قرآن مندرج فرموده و قرآن را به خلفا و حجج خود به ميراث داده؛ چنانچه صاحب الكافي از امام موسى كاظم عليه السلام حديثى روايت مى‌كند كه:

إنّ اللَّه يقول: «وَ ما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ»[٤] ثمّ قال: «ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا»[٥]؛ فنحنُ الذين اصطفانا اللَّهُ- عزّ وجلّ- و أورثَنَا هذا الذي فيه تِبيانُ كلّ شي‌ء[٦].

[١]. در الكافي و بصائر الدرجات:« فإنّه ليس» بدل« فليس».