شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٩١
افراطى و بىاعتنايى به دين را مورد تهاجم قرار داد؛ و با بهرهكشى مادى و ستم اجتماعى مبارزه كرد. به اين ترتيب ظهور اسلام بزرگترين انقلاب اجتماعى، سياسى، اقتصادى و فرهنگى بود كه در همه جهان پديد آمد، زيرا اسلام حكومت و دينى است براى همه مردم.
روم سپاه روم بر نظام تيولدارى متمركز بود، به اين ترتيب كه هر يك از اشراف فرمانده گروه خودش بود و به هر يك از آنها املاك و مستغلات بسيارى داده مىشد تا افراد تحت قلمروش با آن روزگار بگذرانند. اين امر موجب بروز جنگهاى داخلى گرديد، بويژه در آن روزگارى كه حكومت مركزى در قسطنطنيه تضعيف گشته بود. خاندانهاى اشراف قصد توسعه قلمرو خودشان بر ضرر ديگران را داشتند. حتى برخى از آنان در مواقعى بر عليه حكومت مركزى نيز شورش مىكردند.
روميان براى حمايت از مرزهاى جنوبى و هم مرز با جزيرةالعرب و مرزهاى جنوب شرقى و هم مرز با ايران، بر غسانيها و ديگر قبايل عرب تكيه داشتند.
اختلاف ميان گروههاى گوناگون مسيحى پيش از اسلام شدت يافت و خاص و عام را در برگرفت. مردم بيش از هر كار ديگرى به مجادلههاى دينى سرگرم بودند؛ و اين مجادلهها در ميان طبقات مختلف و در هر زمان و مكانى جريان داشت.
مشكل عمده سپاه روم در اين هنگام جيره بود و پرداخت حقوق سربازان به سبب ضعف مالى دولت، پيوسته از موعدش به تأخير مىافتاد و آنان هميشه شاكى بودند.
سپاه، هدف معينى نداشتند كه صفوفشان را يكپارچه سازد و يا آنان را وادار سازد كه در راهى جز تلاش معاش بكوشند.
بدين ترتيب سپاه روم، سپاهى مزدور و زير فرمان شمارى از اشراف بود كه پستهاى خود را نه با لياقت و كاردانى بلكه با وراثت به دست مىآوردند.