نداشت، از آنها كمك نگرفت و در نتيجه او و ياران منافقش در مدينه ماندند. «١» گروهى از مسلمانان، به دليل آنكه رسول خدا (ص) مركبى براى سوارى آنان نيافت در مدينه ماندند؛ و «آنان در حالى كه به دليل نداشتن چيزى براى انفاق اشك در چشمانشان حلقه زده بود بازگشتند.» «٢» جيش العسرة «٣» آماده گشت، در بيرون مدينه اردو زد و آماده حركت به روم گشت.
روميان:
هِرَقْلْ مقررى يكساله نظاميانش را پرداخت و به منظور تشويق قبايل عربى تابع خود، براى همكارى با سپاهيانش، در جنگى كه در پيش داشتند- ميان آنها نيز اموال بسيارى را تقسيم كرد.
پس از آماده ساختن كامل نيروهايش پيش قراولانش را به بلقاء «٤» فرستاد تا تمركزى را كه پس از آن در منطقه تبوك صورت مى‌گرفت، زير پوشش قرار دهند.
حركت به جبهه:
مسلمانان:
سپاه اسلام در رجب سال نهم هجرى مدينه را ترك گفت و در فصل‌ گرماى شديد آغاز به پيمايش صحرا كرد. همينكه به اقامتگاههاى قوم ثمود در الحِجْر «٥» رسيدند- منطقه‌اى كه گاه گاه طوفانهاى شن در آن و زيدَن مى‌گيرد و كاروانى را به طور كامل مدفون مى‌سازد- رسول خدا (ص) به يارانش سفارش كرد كه از يكديگر جدا نشوند. مسلمانان در آنجا چنان دچار تشنگى شدند كه ناچار شكم شتران را پاره‌