شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٣٦٠
تصميم سريع و روشن چگونه اتخاذ مىشود؟
اين نوع تصميمگيرى به دو عامل بستگى دارد: خردمندى فرمانده و دستيابى به اطلاعات مربوط به دشمن و منطقه ميدان نبرد.
خردمندى رسول خدا (ص) مورد اتفاق دوست و دشمن و مسلمان و غيرمسلمان است. زيرا توجه دادن مردم به وعده و وعيدهاى الهى، به مشورت و گفت و گو نهادن موضوعهاى بزرگ و سرنوشتساز و يكپارچه ساختن مردمى پراكنده كارى است بس بزرگ كه جز در پرتو خردى برتر و منطقى نيرومند امكان پذير نيست.
دستيابى به اطلاعات مربوط به دشمن و ميدان نبرد از طريق گشتيهاى جنگى و شناسايى، جاسوسى، كمين، بازجويى اسيران، شناسايىهاى شخصى و مشورت با افراد صاحب نظر ميسر مىگردد.
هدف رسول خدا (ص) از غزوات و سريّههايى كه پيش از جنگ بزرگ بدر انجام شد، دستيابى به اطلاعات مربوط به منطقه اطراف مدينه، شناسايى راههاى منتهى به مكه و آشنايى و همپيمانى با ساكنان آنها بود.
در جنگ بزرگ بدر، يك گشتى شناسايى را فرستاد تا بازگشت كاروان ابوسفيان را زير نظر بگيرد. چند گشتى شناسايى را نيز پيشاپيش نيروهايش به بدر اعزام كرد. اندكى پيش از آنكه نيروها به مقصد برسند، نيز دو گشتى شناسايى فرستاد. گذشته از اينها خود ايشان نيز براى ارزيابى نيروى قريش و مواضع استقرار آنان اقدام به شناسايى كرد.
همينطور، از طريق بازجويى اسيرانى كه اندكى پيش از جنگ بدر به اسارت يكى از گروههاى گشتى درآمده بودند، موقعيت قريش و شمار نيروهايشان را شناسايى كرد.
با استفاده از ديدگاههاى كارشناسى يكى از يارانش، ويژگى چاههاى بدر و شيوه تسلط بر آنها را دريافت و شبانه اردوگاه خود را به جاى مناسبى كه تسلط كامل بر آب چاهها را ممكن مىساخت انتقال داد.
اينها نمونه اقدامهايى است كه رسول خدا (ص) تنها در جنگ بدر براى دستيابى به اطلاعات انجام داد. ديگر جنگهاى آن حضرت نيز از چنين مواردى پر است.
رسول خدا (ص)، پيش از آنكه دشمن بتواند نيات و مقاصدش را به اجرا درآورد،