شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ٣٣٦
كرده از آب موجود در آن مىنوشيدند. چنانچه در آن روز باران نمىباريد، بسيارى از مسلمانان از شدت تشنگى هلاك مىشدند.
سپاه به حركت خود ادامه داد تا به تبوك رسيد. آنان براى رهايى از گرماى شديد، شبها راه مىپيمودند. اما در تبوك از نيروهاى روم خبرى نبود. رسول خدا (ص)، پس از آنكه دانست روميان به شمال عقب نشينى كردهاند، همراه با نيروهاى اصلى خود در تبوك مستقر گرديد.
روميان:
نيروهاى روم متشكل از نظاميان و قبايل همپيمان عرب خود، پيش از رسيدن نيروهاى اسلامى در تبوك متمركز شدند. اما اطلاعاتى كه درباره عظمت سپاه اسلام و بالا بودن روحيههايشان دريافت داشتند، آنان را ناگزير به عقب نشينى به شمال تبوك كرد.
تسلط بر منطقه:
مصالحه با حكمران أيْلَه «١»:
رسول خدا (ص) نامهاى براى يُوحَنّا پسر رُؤبه حاكمأيْلَه فرستاد و از او خواست كه يا تسليم مسلمانان گردد، يا آماده جنگ باشد. يوحنا خودنزد رسول خدا (ص) آمد و ضمن اعلام اطاعت، هدايايى نيز به وى تقديم كرد. متن پيمان صلح ميان مسلمانان و يوحنا چنين بود:
بسم الله الرحمن الرحيم. اين اماننامهاى است از جانب خداوند و پيامبر او محمد براى يوحنا پسر رؤبه و براى مردم أيْله و براى كمىها و كاروانهايشان در دريا و خشكى، آنان و هركس از از اهل شام، يمن و ساكنان دريا كه با ايشان است، در پناه خدا و رسول او هستند.
ولى اگر كسى از آنان مرتكب جرمى شود، دارايى و ثروت او مانع مجازات او نخواهد بود و گرفتن آن براى محمد رواست. همه راههاى دريايى و خشكى به روى آنها باز است و مجازند كه در آنها رفت و آمد كنند.
همچنين طرفين توافق كردند كه ايْله سالانه سيصد دينار جزيه به مسلمانان بپردازد.