گرفتن از ديگران، و تنها با نيروهايى كه در احد شركت داشتند، براى رويارويى دوباره با قريش حركت كرده بود.
رهايى مسلمانان از تنگناى دشوار احد براى آنها يك پيروزى بود. زيرا نخستين نتيجه چنين محاصره‌اى از سوى مشركان نابودى كامل مسلمانان بود و اين ارزش فوق‌العاده‌اى داشت كه با خسارتهاى وارده قابل قياس نبود.
جنگ احد براى مسلمانان فرصت بسيار مناسبى بود تا منافقان را شناسايى كنند، همان كسانى كه رياكارانه و بگونه‌اى كه موجب هيچ‌گونه سوء ظنى نمى‌شد در ميان صفوف آنها رخنه كرده بودند.
عوامل زيان مسلمانان:
عوامل بالا بودن زيانهاى وارده بر مسلمانان در جنگ احد اينها بود:
الف- خوددارى از تعقيب دشمن: مسلمانان پس از شكست مشركان در مرحله نخست جنگ به جاى آنكه به تعقيب آنها بپردازند و آنان را از لشكرگاهشان دور سازند، سرگرم جمع‌آورى غنايم شدند. در حالى كه اگر بلافاصله پس از شكست قريش آنان را مورد تعقيب قرار مى‌دادند، مى‌توانستند به آسانى نابودشان سازند و پس از آن به جمع غنايم بپردازند.
ب- سرپيچى از اوامر فرماندهى: اجراى فرامين فرماندهى همان نظم نظامى است كه روح سربازى و عامل مستقيم پيروزى در جنگهاست. مخالفت تيراندازان در ترك پست و شتاب در گردآورى غنايم، خطاى بزرگى بود كه مسلمانان در آن هنگام مرتكب شدند. زيرا راه براى حمله دشمن از پشت باز شد و خالد بن وليد با استفاده از اين فرصت آنان را دور زد و در نتيجه از همه سو در محاصره قرار گرفتند.
ج- غافلگيرى: غافلگيرى يكى از مهم‌ترين اصول جنگ و به معناى ضربه زدن به دشمن از مكان يا در زمان و يا به شيوه‌اى دور از انتظار اوست بگونه‌اى كه نابودى نيروى مادى و معنوى او را ممكن سازد.
اقدام خالد بن وليد براى دور زدن مسلمانان از پشت، در هنگامى كه مشركان شكست‌