شيوه فرماندهى پيامبر(ص) - خطاب الموصلي، محمود بن شيت - الصفحة ١١٧
ج- مسلمانان عبارت «أَحَد ... أَحَد» را به عنوان رمز شناسايى و شعار جنگى خود انتخاب كردند.
٢- شيوه صف كه مسلمانان برطبق آن مىجنگيدند از دو ويژگى يعنى داشتن مقر فرماندهى كل و وحدت فرماندهى برخوردار بود. اين شيوه تا آن زمان ميان اعراب ناشناخته بود.
٣- مشركان از شيوه جنگ و گريز استفاده مىكردند، از اين رو فرماندهى واحدى نداشتند؛ و نه به صورت مجموعهاى يكپارچه، بلكه جداگانه و انفرادى مىجنگيدند.
٤- جنگ از سوى مشركان آغاز گشت. به اين ترتيب كه شخصى به نام اسوَد مخزومى سوى حوضى كه مسلمانان ساخته بودند هجوم برد و گفت: «با خدا عهد مىكنم كه يا از حوض آنان بنوشم يا آن را ويران كنم يا جان بر سر اين كار نهم.» افسر رشيد اسلام، حضرت حمزه به مصاف او شتافت و با شمشير چنان ضربتى به او زد كه پايش از ساق جدا شد. با اين وجود به طرف حوض هجوم برد تا از آن بنوشد. اما حضرت حمزه او را دنبال كرد، با او جنگيد و او را در حوض كشت.
٥- عُتْبه و شَيْبَه پسران رَبيعه و وليد پسر عتبه به ميدان آمدند و مبارز طلبيدند كه سه جوان رشيد از انصار عازم جنگ با آنان شدند. اما رسول خدا (ص) آنان را بازگرداند و از عُبيده، حمزه وعلى (ع) خواست كه به جنگ آنان بروند؛ زيرا اين سه نفر از خاندان پيامبر (ص) بودند و آن حضرت مىخواست كه نخست آنان را به پيشواز خطر بفرستد. از سوى ديگر اينان به شجاعت و جنگاورى مشهور بودند و پيروزى آنها بر سران قريش قطعى بود؛ و مايه بالا رفتن روحيه مسلمانان و پايين آمدن روحيه مشركان مىگرديد.
عُبيده با عُتْبه، على با وَليد و حمزه با شَيبه به مبارزه پرداختند. حمزه و على امان ندادند و بلافاصله هماوردان خود را كشتند. اما عُبيده و عتبه يكديگر را زخمى كرده بودند. پس على (ع) و حمزه (ص) با شمشير بر عتبه تاختند و كارش را تمام كردند و عبيده را از ميدان بيرون بردند.
٦- مشركان از آغاز شوم جنگ به خشم آمدند و مسلمانان را زير باران تير گرفتند و با سواران خود به آنها هجوم بردند. اما مسلمانان همچنان در جاى خود استوار ماندند و