در مشكلات زندگى مددكار يكديگر بوده براى تحقق بخشيدن هدفى يگانه، جبهه‌اى واحد تشكيل دهند؛ و براى اطمينان از سلامت جبهه داخلى، ميان مسلمانان و دشمنانشان در مدينه چند معاهده امضا كرد. در نتيجه وقتى كه نخستين آيه جهاد نازل گرديد «١»، رسول خدا (ص) سپاهى را متمركز و آماده كرده بود كه عقيده واحدى داشتند و يك هدف را دنبال مى‌كردند يك فرمانده داشتند و از يك پايگاه امن پشتيبانى مى‌شدند. «٢» پس از مرحله موفقيت‌آميز بسيج نيرو، نوبت به دفاع از عقيده رسيد و درگيرى مسلمانان و قريش آغاز شد. اين درگيريها از اولين سريه جنگى آغاز مى شود و تا عقب‌نشينى احزاب از مدينه منوره، پس از غزوه خندق، را در بر مى‌گيرد. در اين دوره شمار مسلمانان زياد شد و در راه دفاع از عقايدشان عليه دشمنان نيرومند خويش ايستادگى و مقاومت كردند.
پس از غزوه خندق دوران تهاجم آغاز گشت كه پس از جنگ حنين پايان يافت. در اين دوره مسلمانان در تمام نواحى جزيرة العرب پراكنده شدند و به صورت نيرويى داراى منزلت و موجوديت درآمدند.
آخرين دوره از جهاد رسول خدا (ص) در راه توحيد، دوره تكامل بود كه دوره پس از غزوه حنين تا پيوستن ايشان به خداى بزرگ را شامل مى‌شود. در اين دوره نيروهاى مسلمانان كامل گشت و توانست همه شبه جزيره عربستان را يكپارچه سازد و غزوه تبوك پايان جهاد رسول خدا (ص) در يكپارچه ساختن اعراب در زير پرچم اسلام بود.