إِنَّ اللَّهَ هُو التَّوَّابُ الرَّحيمُ» «١» و [نيز] بر آن سه تن كه بر جاى مانده بودند، [و قبول توبه آنان به تعويق افتاد] تا آنجا كه زمين با همه فراخى‌اش بر آنان تنگ گرديد، و از خود به تنگ آمدند و دانستند كه پناهى از خدا جز سوى او نيست. پس [خدا] به آنان [توفيق‌] توبه داد تا توبه كنند. بى‌ترديد خدا همان توبه پذير مهربان است.
هنگامى كه در حضور پيامبر (ص) نشستم، گفتم: «مى‌خواهم كه به عنوان بخشى از توبه‌ام نزد خداى عزوجل از دارايى خود چشم بپوشم و آن را در راه خدا و پيامبرش صدقه بدهم.» رسول خدا (ص) فرمود: «بهتر اين است كه مقدارى از دارايى خويش را نگه دارى.» گفتم: «سهم خود را از خيبر نگه مى‌دارم»؛ و ادامه دادم، اى رسول خدا! به‌وسيله راستگويى خداوند مرا نجات بخشيد و به شكرانه آن با خدا عهد مى‌كنم كه تا زنده باشم دروغ نگويم.
راستى اين چگونه كيفرى است كه متخلف را وامى‌دارد تا به شكرانه پذيرش توبه‌اش دو شرط دشوار، يعنى گذشتن از مال و راستگويى در همه زندگانى را بر خود تحميل كند. اينكه مردى از مال خودش بگذرد كار دشوارى است ولى ثابت قدم ماندن در راستگويى در همه اوضاع و احوال، از آن هم دشوارتر است.
تأثير شگرف اين كيفر روانى برنده را ببينيد و سپس اين كيفر اسلامى را كه در قرن هفتم اجرا شده است، مقايسه كنيد با مجازاتى كه دولتهاى مترقى در قرن بيستم در مورد متخلفان به كار بستند، آنگاه ميزان تفاوت به خوبى آشكار خواهد شد.
درس بزرگى كه از اين قطع رابطه مى‌توان گرفت اين است كه با همه كسانى كه به اعتقادات و مقدّساتشان، بويژه در هنگام سختى و گرفتارى پشت پا مى‌زنند بايد قطع رابطه كرد.
تمرين سخت:
ارتشهاى معاصر سربازانشان را به تمرينهاى دشوارى چون عبور از موانع بسيار سخت، پيمودن راههاى طولانى در شرايط مختلف جَوّى وامى‌دارند و در