روحيه:
الف- روحيه مشركان از همان نخستين روزهاى بسيج نيرو ضعيف بود. نيرومندترين و شجاعترين قبايل و نيز بيشترين خردمندان از شركت در جنگ سر باز زدند. مالك بن عوف، فرمانده مشركان، براى جلوگيرى از فرار نيروهاى زير فرمان خود ناچار شد زنان، كودكان و اموال را با رزمندگان همراه سازد تا اگر انگيزه ديگرى براى دفاع نداشته باشند، دست كم از زنان و كودكان و اموال خود دفاع كنند.
قبايلى كه براى جنگ بسيج شده بودند، دستخوش ترديد شدند، در نتيجه مالك آنان را تهديد كرد كه اگر فرمان او را نپذيرند و از او پيروى نكنند، خودكشى خواهد كرد.
ب- روحيه مسلمانان تا سر حد غرور بالا بود، بطورى كه روز حركت به حنين گفتند:
«امروز از كمىِ تعدادمان شكست نخواهيم خورد.» اين غرور موجب گرديد كه در دور نخست جنگ با وجود زيادى شمار خود شكست بخورند. چنانچه ثبات و پايدارى رسول خدا (ص) نبود، اگر نگوييم همه مسلمانان، بيشتر آنان نابود مى‌شدند.
خداى متعال مى‌فرمايد:
«لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه فى‌ مَواطِنَ كَثيرَةٍ وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ اذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَنْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرينَ.» «١» قطعاً خداوند شما را در مواضع بسيارى يارى كرده است. و [نيز] در روز حنين؛ آن هنگام كه شمار زيادتان شما را به شگفت آورده بود ولى به هيچ وجه از شما دفع [خطر] نكرد، و زمين با همه فراخى بر شما تنگ گرديد، سپس در حالى كه پشت [به دشمن‌] كرده بوديد برگشتيد.
اعتقاد:
الف- اعتقاد راسخ براى حصول پيروزى، بيشترين تأثير را دارد. زيرا احساسات مردم را يكپارچه مى‌سازد و موجب مى‌شود با يكديگر همدلى كنند و در راستاى هدفى معين‌