عواملى چون داشتن شخصيتى نيرومند، آگاهى به طبيعت بشرى، انديشه اصيل و متوازن و تفاهم با زيردستان، گوهره عوامل اخلاقى كفايت نظامى را تشكيل مى‌دهند.
فرمانده بايد با استفاده از هر فرصتى براى آگاهى از ويژگيها و شايستگيهاى افراد و يگانهاى زيرفرمانش با آنان ارتباط برقرار كند.
آنچه گفته شد، ويژگيهاى عالى فرماندهان از ديدگاه كتاب «نظامات الخدمة السفريه» است.
برخى از منابع نظامى جديد ضرورت داشتن قدرت بدنى را نيز براى همگامى با نيروها در سختيهاى جنگ به موارد ياد شده افزوده‌اند.
برخى ديگر داشتن «گذشته روشن و افتخارآميز» را نيز به مزيتهاى ياد شده افزوده‌اند.
به اين ترتيب صفات برجسته يك فرمانده از اين قرار است:
توانايى تصميم‌گيريهاى سريع و صحيح، شجاعت فردى، اراده نيرومند و استوار، مسؤوليت پذيرى مؤثر، شناخت اصول نبرد، داشتن روحيه ثابت در پيروزى و شكست، دورانديشى، آشنايى با روحيه و استعداد زيردستان، داشتن اعتماد متقابل با يگانها، دوستى متقابل با نيروها، شخصيت و نفوذ، توانايى بدنى و گذشته روشن و افتخارآميز.
مزيتهاى ياد شده حاصل بررسى كارنامه همه فرماندهان برجسته تاريخ است، در يك شخصيت يافت نمى‌شوند، بلكه به قول معروف بايد آنها را نزد همگان جستجو كرد.
اما مزاياى ياد شده نسبت به رسول خدا (ص) بسيار ناچيزند. ايشان ويژگيهايى داشتند كه نويسندگان نظامى هنوز به آنها پى‌نبرده‌اند؛ و آراسته شدن به آن صفات براى فرماندهان معمولى آسان نيست، بلكه بايد بگوييم فوق طاقت انسانى حتى انسانهاى تواناست.
در اين بحث مزيتهاى ياد شده را، با استناد به تاريخ نظامى‌اى كه طى فصلهاى پيشين مورد بررسى قرار داديم، خواهيم سنجيد؛ تا به روشنى دريابيم كه بيشتر و بلكه همه مزاياى ياد شده در فرماندهى رسول خدا (ص) موجود بوده است.
تفصيل ويژگيها:
الف- تصميم‌گيرى سريع و صحيح:
فرماندهان براى اداره ميدان نبرد، بايد تصميمهاى درست و سريع نقشه‌هاى نظامى خود را به اجرا در آورند. حال ببينيم كه يك‌